همه چیز در رابطه با حشره کشهای ارگانوفسفره

مقدمه

آفت کش ها موادی هستند که جهت مسموم نمودن گروه معینی از موجودات زنده طراحی و تهیه شده اند. گرچه سمیت این مواد انتخابی و مربوط به گونه خاصی از جانداران است، اما معمولا در سایر گونه ها نیز مسمومیتهای خفیف ایجاد می کنند. از زمان جنگ جهانی دوم تعداد بسیار زیادی ماده شیمیایی حشره‌کش ساخته شده و به مقدار فراوان به کار رفته است بطوری که تا کنون بیش از 400 ماده شیمیایی را به علت داشتن خاصیت حشره‌کشی مشخص کرده‌اند که حدود 90 درصد از اینها ترکیبات آلی می‌باشند. این مواد علاوه بر چگونگی عملکردشان به دو دلیل دیگر مورد توجه سم شناسان قرار می گیرند:

 

1.      تماس حاد یا مزمن با این مواد ممکن است در انسانها نیز تولید مسمومیت نمایند.

 

2.   علاوه بر موجودات مورد نظر، برخی دیگر از موجودات زنده موجود در محیط را نیز مسموم می کنند. راشل کارسون در سال 1936 در کتاب خود به نام "بهار خاموش"، مورد دوم را مد نظر قرار داده است.

 

از زمانی که استفاده از آفت کش ها رواج یافته است، تماس اتفاقی انسانها با این مواد افراد بسیاری را دچار مسمومیت نموده و گاهی نیز طی یک تماس واحد باعث مرگ آنان گردیده است. بسیاری از این موارد در اثر آلودگی سهوی مواد غذایی با آفت کش ها یا استفاده نابجا از آنها به وجود می آید(جدول شماره 1). به عنوان مثال استفاده از قارچ کشهای جیوه دار آلی هنگام پرورش دانه های گندمی که به مصرف تغذیه حیوانات می رسیدند، منجر به مسمومیت عده کثیری از افراد گردید . مسمومیتهای شغلی در کارگران نیز از آلودگی اتفاقی یا مصرف نابجای این مواد ناشی می شود. مصرف بی محابای آفت کش ها، مثلا اسپری نمودن این مواد بدون استفاده از وسایل حفاظتی مناسب ، ممکن است موجب تماس فرد با این مواد گردد.

جدول شماره 1- مسمومیت گروهی ناشی از آفت کشها



 

آفت کش مورد نظر

 

ماده آلوده شده

 

تعداد مسموم شده

 

تعداد تلفات

 

محل

 

 

اندرین

 

آرد

 

159

 

0

 

ویلز

 

 

اندرین

 

آرد

 

691

 

24

 

قطر

 

 

پاراتیون

 

آرد

 

600

 

88

 

کلمبیا

 

 

پاراتیون

 

شکر

 

300

 

17

 

مکزیک

 

 

هگزاکلروبنزن

 

دانه گندم

 

3000<

 

3-11%

 

ترکیه

 

 

جیوه آلی

 

دانه گندم

 

321

 

35

 

عراق

 

 

پنتا کلروفنل

 

تخم کتان

 

20

 

2

 

ایالات متحده آمریکا

علی رغم توسعه تکنیکهای پیشرفته تحلیلی در تسهیل تشخیص رسوبات، شناسایی سمیت مزمن ناشی از آفت کشهای موجود در محیط هنوز امری دشوار است. این تکنیک های پیشرفته نشان می دهند که در کشورهای غربی اکثر افراد به واقع در معرض آفت کشهای به خصوصی قرار گرفته و در بسیاری موارد دچار آلودگی گردیده اند. با این وجود آفت کشها سهم بسیار مهمی از جامعه ، به ویژه در زمینه اقتصاد کشاورزی را بخود اختصاص داده است و گرچه در برخی موارد مصرف آنها تقلیل یافته است ، اما با توجه به ارزیابیهای مربوط به سود و زیان استفاده از این مواد ، قطع کامل مصرف آنها، بعید به نظر می رسد.

دسته بندی حشره‌کش‌ها بر پایه موارد استفاده، چگونگی اثر و ساختار شیمیایی انجام می‌گیرد. دسته بندی حشره‌کش‌ها بر مبنای ساختار شیمیایی، به شکل زیر است:

 

1-     حشره‌کش‌های آلی کلره

 

2-     حشره‌کش‌های آلی فسفره

 

3-     کاربامات‌ها

 

4-     حشره‌کش‌های آلی گوگردی

 

5-     حشره‌کش‌های آلی ازت‌دار

 

6-     حشره‌کش‌های تدخینی

 

7-     حشره‌کش‌های کانی (معدنی)

 

دیگر موادی، که به عنوان حشره‌کش، مصرف می‌شوند.

 

 

 

آفت ها موجودات زنده ای می باشند که برای انسان ضررهای اقتصادی یا بهداشتی را به همراه دارند. منشا آفات ممکن است حیوانی یا نباتی باشد. آفات با منشا حیوانی شامل حشرات ، حلزون ها و جونده ها و آفات با منشا نباتی شامل قارچ ها و علف های هرز می باشند. برای مبارزه با آفات، روش های مختلفی وجود دارد از جمله بهسازی محیط ، مبارزه مکانیکی ، مبارزه بیولوژیکی و همچنین مبارزه شیمیایی . مبارزه واقعی و موفق با آفات ، زمانی صورت می گیرد که تلفیقی از روش های مختلف بکار گرفته می شود.

آن دسته از آفت کشها که به منظور خاصی طرح ریزی شده اند، معمولا ویژگی معینی از موجود زنده مانند ویژگی های متابولیکی، بیولوژیکی و غیری را تحت تاثیر خود قرار می دهند. اما متاسفانه این ویژگیها معمولا خاص گونه موردنظر نبوده و در نتیجه گونه های مشابه نیز تحت تاثیر این مواد قرار می گیرند. نمونه ساده ای از سمیت انتخابی آفت کشها، کاربرد جونده کش وارفارین است که با توجه به فقدان سیستم تهوع در موشها طرح ریزی شده است، به این ترتیب که این سم پس از خورده شدن به دلیل عدم وجود سیستم تهوع ، قابل خروج از بدن موشها نبوده و منجر به مرگ آنها می شود.

سایر آفت کشها تفاوتهای بیوشیمیایی پیچیده ای با یکدیگر دارند. به عنوان مثال در پستانداران، حشره کش مالاتیون به واسطه هیدرولیز متابولیزه گردیده و تولید متابولیت اسیدی می نماید که به سرعت دفع می گردد. اما در حشرات مسیر متابولیکی معمول ، اکسیدان و تولید مالاکسون است که با مهار کولین استراز خواص سمی پیدا می کند. گرچه آفت کشها ممکن است از دیدگاه عموم، همه به یک اندازه برای انسان خطر ساز می باشند ، اما میزان تاثیر این مواد بر محیط و همچنین میزان سمیت آنها در پستانداران و سایر جانداران حیات وحش به یک اندازه نیست.

برخی از مهمترین انواع آفت کشها به شرح زیر است :

حشره کشها(Insecticides) : شامل ترکیبات ارگانوفسفره ، کاربامات و اورگانوکلرین و تولیدات طبیعی مانند پیرترینها(Pyrethrins)

علف کشها(Herbicides-Weed killer): شامل ترکیبات کلروفنوکسی ، دی نیتروفنولها، بای پریدیلها(Bipyridyls) ، کرباماتها، تری یازین ها (Triazines) ، اوره های مصنوعی (Substituted ureas) و آمیدهای آروماتیک.

قارچ کشها(Fungicides) : شامل ترکیبات آلکیل جیوه ، هیدروکربنهای کلردار، دی آلکیل دی تیوکارباماتها (Dialkyldithiocarbamates) و ترکیبات اورگانوتین.

جونده کشها(Rodenticides): شامل گروههای غیر آلی ، تولیدات طبیعی، آلیفاتیک های فلوئوردار(Fluorinated aliphatics) و آلفا- نفتیل تیوره (α-Naphthylthiourea).

لاروکش ها(Lavicides)، حلزون کش ها(Molluscides) و ...

لازم به ذکر است که برخی از مواد ممکن است در چند دسته قرار گیرند. به عنوان مثال ترکیبات ارسنیک به عنوان حشره کش، جونده کش و علف کش کاربرد دارند.

از لیست فوق چنین بر می آید که آفت کشها شامل میزان وسیعی از انواع گوناگون ترکیبات شیمیایی با نحوه عملکرد کاملا متفاوت می باشند. با این حال سمیت این مواد در انسانها و سایر پستانداران ممکن است ناشی از مکانیسمی غیر از مکانیسم مورد نظر در جانداران هدف باشد.

از نظر ایجاد مسمومیت شغلی ، افرادی که در خطر مسمومیت با آفت کش ها هستند به 3 دسته تقسیم می شوند :

1.      سازندگان و کارگرانی به نحوی در تولید ، بسته بندی و حمل و نقل این مواد نقش دارند.

 

2.      افراد شاغل در مشاغل سم پاشی

 

3.   افرادی که تحت پوشش این سموم قرار دارند مانند ساکنین مناطق تحت سم پاشی و یا افرادی که از محصولات سم پاشی شده استفاده می کنند.

فرمولاسیون آفت کش ها

فرم آفت کش که توسط سازندگان تهیه می شود نسبتا خالص است. این فرم را فرم تکنیک یا خام ماده آفت کش می نامند.چنین فرمی در مبارزه با آفات در اغلب مواقع قابل استفاده نیست و برای استفاده باید آنرا فرموله کرد و درواقع ، فرمولاسیون یک آفت کش ، مجموعه تغییرات فیزیکی و شیمیایی است که روی فرم تکنیک بعمل می آید با آن را به فرم قابل مصرف تبدیل کند.

انواع فرمولاسیون آفت کش ها عبارتند از :

  •         گردهای پاشیدنی (Dusting Powder): در این حالت فرم تکنین را با گردهای بی اثری مثل تالک مخلوط می کنند.

 

  •         محلول (Solution): فرم تکنیک در این حالت به طور کامل در حلال خود حل می شود.

 

  •     سوسپانسیون : فرم تکنیک را به همراه یک ماده بی اثر تا درصد معینی رقیق کرده و سپس آن را در آب می ریزند. برای پایداری سوسپانسیون نیز کمی ماده سورفاکتانت مانند دترجنت نیز به آن اضافه می شود.این فرم را پودروتابل (قابل تعلیق در آب) (Water Wettable Powder) می نامند.

 

  •     امولوسیون : برای این نوع فرمولاسون، ابتدا فرم تکنیک را در یک حلال آلی حل کرده و سپس محلول را وارد آب می کنند.برای پایداری این فرم ممکن است کمی دترجنت نیز به آن اضافه می شود. این فرم را کنستانتره امولسیفیابل(Emulsifiable Concentrates) می گویند.

 

  •         قرص ، گرانول، طناب ، و غیره نیز از انواع فرمولاسیون های مختلف است.

 

در سم پاشی بطریقه ULV(Ultra Low Volume) ، فرم تکنیک در یک حلال به صورت غلیظ حل شده و با هواپیما روی محصولات کشاورزی ریخته می شود.حجم محلول در این حالت در حدود 4-2 لیتر برای هر هکتار است.

 

لازم به ذکر است هنگامی که حلال سم ، آب است ، خطرات سم مختص به خود سم می باشد ولی در هنگامی که حلال سم یک حلال آلی است، مسمومیت با حلال هم ممکن است به وجود آید.

تقسیم بندی آفت کش ها بر مبنای ساختمان شیمیایی آنها :

این ترکیبات را می توان بر مبنای ساختمان شیمیایی به صورت زیر تقسیم بندی نمود :

 

  •         ترکیبات آلی شامل ترکیبات آلی کلره ، آلی فسفره، کارباماتها، آلی گوگرددار(روداناتها، لتان، تانیت، فنوتیازین، آرامیت)

 

  •         ترکیبات گیاهی مانند پیرتروم، روتنون، نیکوتین، جاسمولین، سینرین

 

ترکیبات معدنی مانند ارسینات سرب ، سبزپاریس (ارسینات مس) ، کربنات باریوم، اسید بوریک و ...

ترکیبات اورگانوفسفره (Organophosphorus) (Organo Phosphate)

منشا اصلی این سموم اسید فسفریک است. عناصر تشکیل دهنده حشره‌کش‌های این دسته، عبارت هستند از: کربن، ئیدروژن، اکسیژن و فسفر. برخی از آنها، نیز دارای عناصری دیگر، مانند کلر، برم و گوگرد هستند.در سموم فسفره Z می تواند اکسیژن یا گوگرد باشد ، اگر گوگرد باشد، ترکیب حاصل تیوآت یا تیونات نام می گیرد و اگر گوگرد به جای یکی از اکسیژن های متصل به هیدروژن قرار بگیرد، ترکیب حاصل رل تیولات می گویند. چنانچه به جای گوگرد در تیولات، نیتروژن قرار گیرد ، ترکیب آمیدات خواهد بود. X گجروه ترک کننده است که می تواند هالوژن، سیانید، تیوسیانات و یا ... باشد. R1 و R2 گروههای الکیل (R-) و یا الکوکسی (-O-R) می باشد.

اگر استخلاف های R1 و R2 ، هر دو از یک ماهیت یعنی هر دو دهنده الکترون و یا هر دو کشنده الکترون باشند. در این صورت ترکیب یک حشره کش است، ولی اگر از نظر دهندگی و کشندگی الکترون، از دو ماهیت متفاوت باشند، در این صورت ترکیب یک گاز جنگی است. گروههای الکیل دهنده الکترون و گروههای الکوکسی کشنده الکترون هستند. بنابراین با یک نگاه ساده به فرمول ساختمانی ارگانوفسفره ها می توان کاربرد آنرا تشخیص داد.

نخستین بار، آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم، از ترکیبات آلی فسفره، به عنوان گاز جنگی استفاده گردند. این گازها به نام گازهای عصبی شناخته شده هستند.

مهمترین و معمول ترین راه تماس صنعتی با سم‌های آلی فسفره، آلودگی‌ها و تماس‌های اتفاقی پوست است. و بیشتر ترکیباتی که در این دسته جا می‌گیرند، به سرعت و به آسانی از راه پوست جذب می‌شوند. دومین راه تماس عمده، از راه استنشاق است. سم‌های آلی فسفره، به طور کلی، دارای فشار بخار پایین هستند و در برخی گونه‌های آنها مانند پاراتیون که در کشاورزی استفاده می‌شود، مسمومیت‌هایی تا حد مرگ در اثر تماس‌های شدید کوتاه مدت مشاهده شده است. تماس از راه دستگاه گوارش، نمی‌تواند در بهداشت حرفه‌ای مطرح شود، اما گاهی ممکن است ماده سمی به علت رعایت نکردن اصول بهداشتی، به هنگام سم پاشی یا تولید خورده شود و از این راه مسمومیت ایجاد کند.

انواع سموم فسفره آلی:

از میان انواع مختلف سموم فسفره آلی چون مالاتیون Malathion، درتون Demeton، دیازینون Diazinon، دی کلروس Dichlorvos، موینفوس Mebinphos، دیپترکس Dipetrex، گوزاتیون Gusathion، فنتیون، تمفوس، پاراتیون Parathion ، نالد، بایتکس، TEPP و DDVP(Dichlorovous) و... در اینجا به بیان کوتاهی از برخی از آنها پرداخته می‌شود:

مالاتیون

حشره‌کشی مایع، روغنی و به رنگ زرد تا قهوه‌ای تیره است. دارای کمترین سمیت در میان جدا شود‌های آلی فسفره است و به عنوان آفت کش طیفه گسترده در کشاورزی استفاده می‌شود و نیز در برنامه‌های مبارزه با حشرات و بندپایان، به ویژه مالاریا و شپش سر و بدن انسان به کار می‌رود. TLV - TWA مالاتیون در هوا، برابر با 1 میلی گرم در متر مکعب است.

پاراتیون

مایعی است به رنگ زرد قهوه‌ای که در آب تقریبا غیر محلول و در اغلب حلال‌های آلی محلول می‌باشد. پاراتیون سردسته حشره‌کش‌های آلی فسفره است که همه آنها املاح آلی اسدی فسفریک یا مشتقات آن هستند و خاصیت مشترک همه آنها مهار کردن آنزیم‌های کلین استراز در بدن می‌باشد و چون تا کنون حشرات و کرم‌هایی که برای دفع آنها از این سموم استفاده می‌کنند در برابر آنها مقاومتی از خود بروز نداده‌اند. این گروه حشره‌کش‌ها به طور وسیعی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

پاراتیون از نظر شیمیایی تیوفسفات دودی اتیل پارانیتروفنیل بوده و اسامی فسفرنو Fosferno و فولیدول Folidol و مورفوس Morpjhis و تویوفوس Thiophos و سولفوس Sulphos و غیره نیز مشهور است.

 

پاراتیون جزء گروه ارگانوفسفره‌هایی است که از نظر L.D.50 در گروه پایین تر از mg/kg50 قرار دارند فوق العاده سمی و حداکثر مجاز آن mg/m3 1/0 بوده، مقدار خطرناک آن 1/0 گرم و مقدار کشنده آن برای انسان بالغ با وزن متوسط بین 5/1 تا 2 گرم است. TLV - TWA پاراتیون در هوا، برابر با 05/0 میلی گرم در متر مکعب است.

 

مسمومیت با پاراتیون معمولا نزد کارگران تهیه کننده سموم در کارخانه‌ها، کارگران سم پاشی و مصرف کنندگان مواد سم پاشی شده یا خوراکی‌ها و وسایل آلوده پیش می‌آید گاهی نیز افراد به قصد خودکشی از این سم استفاده می‌کنند. در حال حاضر در ایران بیشتر کشاورزان مصرف کننده سموم به علت عدم اطلاع صحیح از چگونگی مصرف و سمیت آن و کسانی که به قصد خودکشی آن را می‌خورند در معرض خطر قرار دارند. مسمومیت ممکن است به علت نفوذ سم از راه پوست و یا از راه تنفس نزد کارگران و از راه دستگاه گوارش نزد کسانی که به قصد خودکشی آن را می‌خوراند تولید شود. در هر حال سم وارد شدن در بدن از راه خون به دستگاه عصبی رسیده و علایم مسمومیت را بوجود می‌آورد.

 

به طور کلی پاراتیون از هر راهی که وارد بدن شود بسته به غلظت سم وارده می‌تواند عوارضی چون سریع شدن تنفس، سرگیجه کند شدن نبض، سردرد، درد سینه و شکم، اسهال و عرق فراوان، تنگ شدن مردمک چشم و بی حرکتی، تشنج خفیف به شکل تکان‌های عضلانی، اختلالات بینایی، اغما و حتی مرگ به دنبال داشته باشد.

 

پارااکسون، صد هزار برابر قویتر از پاراتیون است.در بدن حشره، گوگرد سریعا با اکسیژن تعویض می شود، ولی در انسان برای این تعویض زمان زیادی لازم است از این رو به جای پارااکسون برای مبارزه با حشرات از پاراتیون استفاده می شود.

 

اخیرا مصرف حشره کشهای اورگانوکلرین به دلیل پایداری و ترس از اثرات دراز مدت آتها کاهش یافته است. عدم مصرف د.د.ت بیشتر به دلیل بازتاب محیطی آن بر حیات وحش بود تا سمیت ظاهرا ناچیز آن بر انسان. ترکیبات اورگانوفسفره که جایگزین حشره کشهای اورگانو کلرین گردیدند، گرچه دارای پایداری کمتری بودند، اما میزان سمیت آنها در پستانداران بیشتر و شاید 100 برابر ترکیبات اورگانوکلرین بود. به عنوان مثال ترکیبات اورگانوفسفره علت اصلی مسمومیت کارگران کشاورز در کالیفرنیا می باشد.

 

امروزه ترکیبات اورگانوفسفره بسیاری با نحوه عملکرد یکسان و سم زایی مشابه وجود دارند که به عنوان حشره کش به کار میروند. همانطور که قبلا اشاره شد، ترکیبات ارگانوفسفره سمی تر هستند و بیشتر از آفت کشهای نوع ارگانوکلرین باعث بیماری یا مرگ انسانها می شوند. پاراتیون که اولین بار در سال 1944 ساخته شد، یکی از پر مصرف ترین حشره کشهای ارگانوفسفره بود که برخی از مهمترین مسمومیتهای گروهی به ثبت رسیده (جدول شماره 1) و احتمالا بسیاری از مسمومیتهای را به آن نسبت می دهند. پاراتیون در پستانداران مسمومیتهای شدیدی ایجاد می کند و به همین دلیل در موارد خاص ترکیبات ارگانوفسفره ای با سمیت کمتر را جایگزین پاراتیون می نمایند.یکی از این نوع حشره کشها ، مالاتیون است ، که به دلیل تفاوت شیوه متابولیسم آن در حشرات و پستانداران ، دارای دامنه تاثیر محدودتری نسبت به پاراتیون می باشد. اما به هرحال اثر ترکیبات ارگانوفسفره از نظر کیفی مشابه یکدیگرند، به طوری که این ترکیبات را می توان یکجا مورد بررسی قرار داد.

 

تعداد این حشره‌کش‌ها فوق العاده زیاد بوده و در کشاورزی برای دفع حشرات، همچنین کرم‌ها از آن استفاده می‌شود. بعضی از آنها مانند پاراتیون از راه تماس و برخی مانند دمتون از راه داخلی (خوراکی) اثر سمی خود را اعمال می‌کنند. از حشره‌کش‌های فسفردار آلی برای سم پاشی درختان میوه، گیاهان تزئینی و چمن، مزارع کشت پنبه، حتی از بین بردن پشه و مگس و پارازیت‌های حیوانات و پرندگان نیز استفاده می‌کنند.

 

متاسفانه این مواد روی انسان اثر سمی شدیدی دارند و در اوایل مصرف آنها که هنوز تدابیر حفاظتی کافی به کار نمی‌رفت موارد مسمومیت زیادی دیده شده است. این سموم نه تنها ممکن است از راه خوراکی وارد بدم شده و باعث مسمومیت شوند بلکه از راه تنفس و پوست سالم نیز وارد بدن می‌شوند به علاوه آستانه سمیت آنها فاصله زیادی با آستانه کشندگی ندارد و در نتیجه مسمومیت‌های خطرناک به سرعت و سهولت پیش می‌آید.

دیازینون

دیازینون ترکیبی است که دارای اثر حشره‌کشی و قارچ کشی طیف گسترده است. خالص آن، مایعی روغنی و بی رنگ است. یکی از کاربردهای آن، کنترل سوسک‌ها و به ویژه گونه‌هایی است که به حشره‌کش‌های کلره مقاوم هستند. در کشاورزی نیز مصرف دارد. TLV - TWA دیازینون در هوا، برابر با 01/0 میلی گرم در متر مکعب است.

طرز تاثیر سموم فسفره آلی در بدن:

عمل سموم فسفره آلی در بدن بی اثر کردن آنزیم‌های کلین استراز است سموم آلی فسفره با این آنزیم‌ها ترکیب شده و آنها را از فعالیت باز می‌دارند. خوشبختانه این ترکیب با اغلب این سموم برگشت‌پذیر بوده و در اثر درمان‌های مناسب، سموم مزبور از آنزیم‌ها جدا شده و آنها را در حالیکه قادر به انجام فعالیت فیزیولوژیک خود هستند آزاد می‌گذارند. البته سرعت ترکیب شدن آنها و ثبات ترکیب حاصل با نوع سم آلی فسفره رابطه دارد. کلین استراز‌ها که عمل فیزیولوژیک آنها بی اثر کردن استیل کلین در بدن می‌باشد به دو دسته کلین استراز اصلی یا نسجی (شامل کلین استراز موجود در دستگاه عصبی و گلبول ها) و کلین استراز فرعی یا کلین استراز سرمی تقسیم می‌شوند. به نظر می‌آید که از بین رفتن 75 درصد کلین استراز اصلی سبب مرگ می‌گردد در حالی که کلین استراز‌های سرمی ارزش کمتری دارند. سموم فسفره آلی روی هر دو نوع کلین استراز اثر می‌کنند.

کلین استراز‌ها که از دسته موکوپروتیدها و شبیه آلفاگلبولین‌ها می‌باشد در نسج‌ها درست شده و در سرم خون می‌ریزند. مقدار این آنزیم‌ها در یک شخص ثابت بوده و به سن و زمان و فصل بستگی ندارد.

فعالیت کلین استرازی زنان از مردان کمتر بوده و در دوران قاعدگی و سه ماه اول آبستنی کمبود آن مشهود است. کلین استراز‌ها که در مجاورت سطح سلولی و رشته‌های عصبی قرار دارند عمل فیزیولوژیک خود یعنی خنثی کردن اثر استیل کلین را با هیدرولیز کردن آن و گرفتن ریشه استیل از ماده مزبور انجام می‌دهند. جسم حاصل، خود به نوبت در مجاورت آب هیدرولیز شده و به کلین استراز و اسید استیک تبدیل می‌گردد. بدین ترتیب مجددا کلین استراز فعال به دست می‌آید که با یک مولکول اسید استیک نیز همراه است. پس در عمل، حاصل هیدرولیز استیل کلین تولید اسید استیک می‌باشد و در نتیجه مقدار اسید استیک موجود در خون‌ای در ادرار با مقدار کلین استراز‌ها بستگی داشته و معرف فعالیت آنهاست.

استیل کلین، نوروهورمونی است که واسطه شیمیایی دستگاه عصبی پاراسمپاتیک شناخته شده و علاوه فر این دستگاه، در سیناپس‌های پیش عقده‌ای سمپاتیک و دستگاه عصبی مرکزی نیز فعالیت دارد.

 

به طور کلی سموم آلی فسفره، کلین استراز‌های بدن را از فعالیت باز می‌دارند و در نتیجه استیل کلین هیدرولیز نشده و در بدن تجمع پیدا می‌کند و مسمومیت حاصل در حقیقت نتیجه تاثیر استیل کلین جمع شده در بدن به مقدار زیاد و خارج از حد فیزیولوژیک آن می‌باشد.

مهار کولین استراز توسط ترکیبات ارگانوفسفره ، باعث تشکیل استیل کولین و متعاقبا تحریک شدید اعصاب می گردد. واکنش مهار کولین استراز ، بسته به نوع ترکیب ارگانوفسفره ممکن است برگشت پذیر یا غیر قابل برگشت باشد. تفاوت نوع استیل کولین استراز در بافتهای مختلف بدن مانند پلاسما و اعصاب موجب تفاوت در شیوه مهار آنها توسط ترکیبات ارگانوفسفره می گردد. مهار کل استیل کولین استراز موجود در بدن، دارای درجاتی است که در پستانداران ، مهار آن تا 50% ، موجب بروز اثرات سمی و تا 80-90% ، منجر به مرگ می شود. نوع مکانیزم سمیت ترکیبات ارگانوفسفره بستگی به میزان شباهت آنها به سوبستراهای طبیعی استیل کولین دارد. بنابراین ترکیبات ارگانوفسفره همچنین می تواند برای آنزیم در حکم یک سوبسترا باشد. ماده حاصله برخلاف استیل کولین ، اتصال خو را با جایگاه فعال آنزیم حفظ نموده و کمپلکس به دست آمده ، در صورت هیدرولیز شدن، به آهستگی هیدرولیز می گردد. اما چنانچه ترکیبات ارگانوفسفره باعث مهار غیر قابل بازگشت آنزیمها گردند، این آنزیم ها باید دوباره ساخته شوند.

مالاتیون خود سوبسترای کولین استراز نمی باشد، بلکه این ماده باید ابتدا بر اثر متابولیسم به مالاکسون تبدیل شود. متابولیسم مالاتیون در حشرات سریعا انجام می پذیرد اما در پستانداران مسیر هیدرولیز ارجح تر از مسیر متابولیسم بوده و موجب دفع سریع دی اسید از بدن می گردد.تفاوت مسیر واکنش در حشرات و پستانداران اساس مسمومیت انتخابی به شمار می آید.

کاربامات ها

این حشره‌کش‌ها دارای کربن، ئیدروژن، اکسیژن و نیتروژن و بدون کلر و فسفر هستند.اسیدکاربامیک (NH2-COOH) پایه و اساس این گروه از سموم است. این سموم نیز همانند سموم فسفره از هر 3 راه استنشاقی ، پوستی و گوارشی می توانند وارد بدن شوند. بسیاری از کاربامات‌ها، به عنوان سم‌های اعصاب و کاهش دهنده مقدار آنزیم کلین استراز عمل می‌کنند. از این گروه از کارباریل با نام تجاری سوین، پروپوکسور با نام تجاری بایگون، ایزولان، پیرولان، پیرتروم، آلدی کارب و منومتیل کاربوفوران نام می بریم. کارباماتها معمولا، به آهستگی اثر می‌کنند، اما شماری از آنها، مانند کارباریل و پروپوکسور و ترکیبات پیرتروم، بر روی حشرات اثر سریع دارند.

 

کارباریل در برنامه‌های بهداشت عمومی، دامپزشکی و کشاورزی برای مبارزه با آفات گوناگون به طور گسترده به کار رفته است. می‌توان آن را به صورت محلول سمپاشی، برای مبارزه با بالغ پشه‌ها به کار برد و از آنجا که سمیت آن برای پستانداران ناچیز است، از گرد این حشره‌کش برای مبارزه با کک و شپش حیوانات نیز استفاده می‌شود. همچنین، می‌توان آن را به صورت لوسیون برای مبارزه با شپش سر استعمال کرد.

 

پروپوکسور، به صورت حشره‌کش ابقایی، برای سمپاشی خانه‌ها و کشتن پشه‌های بالغ، مگس خانگی، کنه‌ها و... به کار برده شده است. همچنین، به عنوان یک سم گوارشی، به صورت طعمه، برای مبارزه با سوسک و سرانجام، به صورت گرد در پودر پاشی بر روی دام‌ها برای از میان بردن انگل‌های خارجی آنها به کار برده می‌شود.

 

به طور کلی، کاربامات‌ها از ترکیبات آلی فسفره، سمیتی کمتر دارند (گرجه علایم مسمومیت مزمن آنها، اصولا با یکدیگر همانند است). کاربامات‌ها، نیز بازدارنده آنزیم کلین استراز هستند، اما این واکنش‌ها به آسانی برگشت پذیر می‌باشد و پس از چندی از میان می‌رود. در مسمومیت با کاربامات‌ها نیز استیل کلین در بدن انباشته می‌شود و کارهای عصب پاراسمپاتیک، سرعت و افزایش می‌یابد. اثرات مسمومیت، از چند دقیقه تا چند ساعت به درازا انجامیده و گاهی، بیمار خود به خود بهبود می‌یابد. مسمومیت ممکن است از راه خوراکی، استنشاقی و یا پوستی روی دهد. مسمومیت منجر به مرگ با کاربامات‌ها بسیار کم روی داده است و بیشتر، در اثر تجدید فعالیت آنزیمی، عوارض از میان رفته است.

 

در مسمومیت با کاربامات‌ها، در اثر وقفه کار کلین استراز، استیل کلین از راه طبیعی سوخت و ساز نشده و افزایش استیل کلین، باعث افزایش اعمال پاراسمپاتیک می‌گردد. در نتیجه کندی نبض، اسهال، استفراغ، انقباضات ماهیچه ای، افزایش ترشحات بدن و... مشاهده می‌شود. برای درمان، همانند آنچه که درباره حشره‌کش‌های آلی فسفره گفته شد، آتروپین تجویز می‌شود.

 

مکانیسم اثر سموم فسفره و کارباماته

در هنگامی که رشته های عصبی تحریک می شوند، از انتهای آنها موادی تحت عنوان نوروترانسمیتر ترشح می شود.این مواد باعث تحریک رشته های عصبی دیگر، انقباض عضلانی و غیره می گردند. یکی از این مواد، ماده ای به نام استیل کولین است. این نوروترانسمیتر پس از ایفای نقش خود در محل سیناپس ها ، توسط آنزیمی به نام استیل کولین استراز تجزیه می شود.

 

آنزیم کولین استراز دارای دو جایگاه اتصال برای استیل کولین است. در جایگاه آنیونی سوبسترا با آنزیم متصل شده و در جایگاه استری کولین آزاد می شود و آنزیم استیله می گردد. سپس آنزیم استیله شده آب جذب کرده و بنیان استیل تبدیل به اسید استیک شده و آنزیم آزاد می شود.

 

برخی از سموم مانند سموم کارباماته، مهار کننده رقابتی این آنزیم هستند.

 

واکنش گرفتن آب برای هیدرولیز آنزیم کاربامیله خیلی کند است، از این رو مدتی طول می کشد تا آنزیم آزاد شود. در حالیکه آنزیم استیله سریعا آب را جذب کرده و تبدیل به اسید استیک می شود و به این ترتیب سموم کارباماته با مهار کردن چند ساعته آنزیم کولین استراز ، مسمومیت را بوجود می آورند.

 

حشره کش های فسفره مهارکننده غیر رقابتی آنزیم کولین استراز هستند.

علائم مسمومیت

الف) مسمومیت حاد علایم و نشانه‌های یاد شده در زیر بعد از 30 الی 60 دقیقه به ترتیب ظاهر شده و در عرض 2 الی 8 ساعت به حداکثر شدت خود می‌رسد.

 

1-   علایم خفیف عبارتند از: بی اشتهایی، سردرد، خواب آلودگی، ضعف، هیجان، لرزش زبان و پلک چشم‌ها، میوزیس و اختلال در قدرت بینایی.

 

2-   علایم با شدت متوسط شامل: تهوع، ازدیاد ترشح بزاق، اشک ریزش، کرامپ‌های شکمی استفراغ، عرق، نبض کند و ارزش‌های عضلانی است.

 

3-   در مرحله علایم شدید: اسهال پدیدار کشته، مردمک به اندازه ته سنجاق شده و واکنشی نشان نمی‌دهد. در عمل تنفس اختلال ایجاد شده، ادم ریه، سیانوز، اختلال در کنترل اسفنکترها بوجود آمده و سرانجام تشنج، اغما و توقف قلب فرا می‌رسد.

 

ب- مسمومیت مزمن: عوارض این نوع مسمومیت مورد بحث است بعضی‌ها اعتقاد چندانی بدان نداشته و برخی به تولید اختلالاتی در سیستم خون ساز معتقدند. عده‌ای از دانشمندان نیز مسمومیت مزمن را باعث ایجاد ضعف و سستی در عضلات انتهاها می‌دانند که ممکن است پیشرفت آن سبب فلج نیز گردد. بالاخره عدم دیگر از دانشمندان معتقدند که در اثر مسمومیت مزمن ممکن است علایمی مشابه مسمومیت حاد ولی به طور خفیف بروز کند.

 

بی مناسبت نیست یاد آوری کنیم که در بعضی موارد مسمومیت خفیف، علایمی مانند اسهال‌های مقاوم مشاهده می‌شود که در صورت عدم اطلاع از سابقه تماس با سم، تشخیص آن مشکل می‌باشد.

 

و همچنین در نتیجه مهار آنزیم کولین استراز، استیل کولین در محل سیناپس ها تجمع یافته و باعث مسمومیت می شود.علائم مسمومیت را می توان به 4 دسته به شرح زیر تقسیم کرد:

 

1.   آثار موسکارینی شامل اشک ریزش، افزایش ترشح بزاق، تهوع، استفراغ، اسهال، دردهای شکمی، ادم حاد ریه به علت ترشح برنش ها، دفع ادرار زیاد و تکرر ادرار، میوزیس، برادیکاردی و هیپوتانسیون، ضعف، بیحالی، سرگیجه، رنگ پریدگی و شوک

 

2.      آثار نیکوتینی به صورت لرزش و تشنج، تاکی کاردی و هیپرتانسیون

 

3.      آثار CNS با علائم کاهش درجه هوشیاری، خواب آلودگی و اغماء

 

4.   آثار دیررس، در برخی از مسمومین از روز سوم و چهارم مسمومیت به بعد ممکن است ضایعات عصبی مثل پلی نوروپاتی محیطی به صورت ضعف عضلات، مورمور و گزگز شدن و بی حسی در دست و پا به وجود آید.

پیشگیری

پیشگیری در سطوح مختلف به شرح زیر انجام می‌گیرد:

الف- نزد کارگران کارخانه‌های تهیه سموم

تمامی تدابیر احتیاطی مطابق مقررات تهیه سموم فسفردار می‌بایست رعایت گردد. استفاده از ماسک، لباس کار، دستگاه‌های کنترل عوامل زیان آور، معاینات دوره‌ای از آنجمله‌اند.

ب- نزد کارگران کشاورزی

1-     استفاده از لباس کار و ماسک در موقع سمپاشی.

 

2-     انجام سمپاشی صبح‌ها و در مواقعی که باد نباشد. در صورت وجود باد در موقع سمپاشی کارگر باید پشت به باد باشد.

 

3-     شستشوی کامل بدن بعد از سمپاشی

 

4-     کاهش مدت کار (4 - 6 ساعت در روز)

 

5-     انجام کار به طور متناوب (چند روز در هفته نه هر روز به طور مداوم)

 

ج- به منظور اجتناب از مسموم شدن این افراد لازم است در زمان گل دادن محصولات و از پانزده روز مانده به برداشت محصول، سمپاشی متوقف گردد. همچنین از سمپاشی روز محصولات برداشت شده خودداری شود.

برای پیشگیری از مسمومیت مزمن در کارگاه‌ها و نزد کارگران با این سموم از نظر طبی لازم است کلین استراز آنها به طور مرتب اندازه گیری شود. به علت متفاوت بودن مقدار کلین استراز افراد مختلف لازم است کلین استراز این کارگران در ابتدای شروع به کار اندازه گیری شده و معلوم گردد و بعدا به طور مرتب سیر آن تعقیب شود و در موارد بروز مسمومیت و نجات کارگر تا طبیعی شدن کلین استراز سرم نامبرده که ممکن است هفته‌ها طول بکشد از اشتغال به کار وی ممانعت شود.

 

به طور کلی لازم است این سموم تحت شرایط خاصی مصرف گردد. قوطی‌های آنها بایستی با علایم سمی مشخص گردیده طرز به کار بردن آن معین و معلوم شود و در دسترس افراد عادی قرار نگیرد. خطر مسمومیت و در صورت بروز، طرز درمان روی آن نوشته شود. بالاخره ظروف خالی، ته مانده و بقایای این مواد بایستی سوزانیده یا زیر خاک دفن شود و در دسترس عامه بویژه اطفال قرار نگیرد.

درمان

در هنگام مسمومیت با سموم آنتی کولین استراز باید دارویی تجویز شود تا گیرنده هایی را که توسط استیل کولین تحریک می شوند، بلوک نماید و درواقع علائم مسمومیت را از بین ببریم. چنانچه بتوان مسموم را دو الی سه روز زنده نگه داشت، آنزیم های جدید توسط کبد ساخته شده و فرد به حالت طبیعی برمی گردد.

 

دارویی که برای این منظور بکار می رود، آتروپین است و آنقدر باید تجویز شود که حتی مسمومیت با آتروپین به وجود آید. علائم آن شامل : خشکی دهان، برافروختگی صورت(Flashing)، تاکی کاردی و میدریاز است. نباید اجازه داد که ضربیان قلب بیش از 160 گردد، زیرا در آن حالت نگه داشتن مسموم مشکل خواهد شد.

 

داروهایی نیز برای فعال کردن آنزیم فسفریله شده ساخته شده اند که اکسیم نامیده می شوند و شامل برالیدوکسیم و ابیدوکسیم است. این ترکیبات خود فسفریله شده و آنزیم را آـزاد می کنند، ولی به شرط آنکه بلافاصله پس از مسمومیت مصرف شوند. بطوریکه اگر در ساعات اول مسمومیت تجویز نشوند، یکی از استخلاف های روی آنزیم فسفریله شده خود بخود کنده می شود و در این حالت اکسیم نمی تواند اثر خود را ظاهر کند. به این حالت "کهنگی آنزیم(Aging)" گفته می شود. بنابراین شرط آنکه اکسیم موثر واقع شود این است که آنزیم فسفریله شده مرحله کهنگی را پشت سر نگذاشته باشد.

 

اکسیم ها بر روی گازهای جنگی بی اثرند و به جای آنکه آنزیم را رها کنند، یکی از بنیانهای R را جدا می کنند، که الکترون کشنده است و خود به جای آن قرار می گیرند و در این شرایط روی آنزیم هم فسفات و هم اکسیم وجود خواهد داشت.

 

درمان مسمومیت با پاراتیون با اقداماتی چون تجویز اکسیژن و تنفس مصنوعی، شستشوی معده، تجویز مسهل و استفاده از داروهایی چون آتروپین و توکسوگونین انجام می‌گیرد.

منابع :

 

 1.   چوبینه علیرضا، امیرزاده فرید، ارقامی شیرازه؛ "کلیات بهداشت حرفه ای" (ویرایش دوم - چاپ نخست)، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز، 1383.

 

2.      تیمبرل جان، ترجمه: یمینی رومینا، رحیم زاده پوپک؛ "مقدمه ای بر سم شناسی(تاکسیکولوژی)" ، انتشارات اطلاعات، 1376.

 

3.      حاجی قاسمخان علیرضا، "سم شناسی صنعتی" ، انتشارات برای فردا ، 1386.

 

4.      حلم سرشت پریوش، دل پیشه اسماعیل؛ "بهداشت کار" ، انتشارات چهر، 1380.

 

تدابیر ایمنی وبهداشت

الف – تهیه وانبارکردن حشره کش ها:

1-                       کلیه ظروف دارای برچسب باشند.

2-                       نوع ماده ومیزان سمیت آن مشخص گردد.

3-    علاوه برنحوه ی تهیه ،نکات مریبوط به طرز استفاده واصول ایمنی وبهداشتی ذکرگردد(استفاده اربسته های کوچک بهتراست)

4-    رعایت اصول بهداشتی مثل شست وشوی دستها وصورت پس ازاتمام کار(صابون)- تعویض لباس کارقبل ازرفتن به منزل ،خودداری ازنوشیدن ،خوردن وسیگارکشیدن به هنگام کارازضروریات است.

5-    درحین استفاده ازدستگاه سم پاش ازآب کاملا پاک جهت جلوگیری ازخرابی دستگاه استفاده کنید.

6-                       مخازن مجهز به صافی باشند.

7-    مخزن رابعدازاستفاده بایدکاملا شستشودادوباآب گرم کاملا تمیز کردوازاین ظروف برای تهیه غذا جهت حیوانات استفاده نکنید.

ب- سم پاشی

1- نقاطی که سم پاشی می شودبامناطق مسکونی نبایدکمتراز300 مترباشد.

2- افرادی که مامور راهنمایی سم پاشی هستندباید100-50 مترفاصله داشته باشندوچنانکه بادبوزد نبایددرمعرض بادقرارگیرند.

 

 

3- کارباموادحشره کش غلیظ نیازبه مراقبت زیاددارد.زیراتماس پوست بااین موادبسیلرخطرناک است.

4- بچه هاوحیوانات راازمحل تهیه سم دور نمایید.

5- فقط به اندازه مصرف سم تهیه کنید.

6- هنگام مخلوط کردن وپیمانه کردن سموم ازوسایل مناسب ودستکش استفاده کنید.

7- هرگزسموم رابادست خالی نکرده ویابهم نزنید.

8- سموم محلول رابادقت داخل سم پاش ریخته وازریزش بپرهیزید.

9- هنگام خالی کردن سمومی که بصورت پودرهستند کاملا دقت کنیدودور ازبادبایستید.

10- هرگزسموم راداخل شیشه های نوشیدنی نریزید.

11-ظروف سموم رادفن کرده یابسوزانید.

12- هرگزبه بچه هااجازه سم پاشی ندهید.

13- درهنگام وزش بادوبارندگی سم پاشی نکنید.

14- هرگزسرسمپاش های گرفته شده رابادهان فوت نکنیدبلکه آن راباآب بشوییدویابایک چوب نرم تمیز کنید.

15- ازخوردن ،آشامیدن وسیگارکشیدن خودداری کنید.

ج-زمان ومقررات سم پاشی

1- صبح زودویاغروب آفتاب سم پاشی کنید

2- بکارگیری ترکیبات فسفردارآلی درساعات گرم روز ممنوع است

3- تردددرواحی سم پاشی شده به مدت 7-3روز ممنوع می باشد.

4- ازچرانیدن گله ها تا30روز خودداری شود.

5- بهتراست ساعات کارافرادی که باحشره کش ای حاوی ترکیب های فسفرآلی سروکاردارندبه 4ساعت درروز تقلیل یابد.

د- وسایل حفاظت فردی

1- روپوش  ساخته شده از(پلی وینیل کلراید)

2-دستکش وچکمه های لاستیکی ،دستگاه تنفس مجهز به ماسک فیلتردارمجهزبه فیلتردارای کربن فعال که بتواندبرای ساعات تعیین شده مورداستفاده قرارگیرد

 

 3- عینک های ایمنی ضروری است.

4- لباس ها رانبایددرمحل سکونت نگهداری کردوحداقل هفته ای یک مرتبه شستشودادوقبل ازشستن آنها راچندساعت درمحلول کربنات کلسیم غوطه ورسازیم.

 

ه- مراقبت های پزشکی

1- سمپاشی برای افرادزیر18سال  ،مادران بارداروشیرده وافرادمعتاد به الکل ممنوع می باشد.

2- افرادی که بااین موادسروکاردارندبایددراول هرسال کشاورزی موردمعاینه پزشکی قرارگیرند

3- بیماری هایی که مانع تماس بااین موادمی گرددعبارتنداز(بیماری دستگاه عصبی –مرکزی-بیماری های روانی- صرع- بیماری های مزمن ریوی،قلبی- عروقی، زخم دستگاه گوارشی- التهاب روده ومعده- کبدی وکلیوی- بیماریهای چشم (التهاب مزمن مخاط وقرنیه)).

و- فعالیت آنزیم کولین استراز

فعالیت کولین استرازخون قبل ازشروع کاربایدمشخص گردد.درصورت تماس بااین سموم میزان فعالیت هر4-3روزبایدمشخص گردد.چنان چه فعالیت کولین استراز 25درصدیابیش ترشودنوع کاربایدتغییرکندوتابرگشت فعالیت آنزیم به حدطبیعی ازتماس باحشره کش های دارای فسفرآلی خودداری کرد.

ح- کمک های اولیه درهنگام بروز مسمومیت درمزرعه

1- شست وشوی پوست آلوده بامحلول 10-5درصدآمونیاک یامحلول 5-2درصدکلرآمین

2- ماده سمی رابایدبدون مالش یاساییده شدن پوست بایک تکه پارچه نرم پاک کرد.

3- ناحیه پاک شده باآب شست وشوداده شود.

4- اگرماده سمی واردچشم شده باشدچشم هارا باآب فراوان شست وشوداد.

5- چنانکه ماده سمی وارددستگاه گوارش شده باشدپس ازخوراندن چندلیوان آب باواردکردن انگشت درحلق فردمسموم استفراغ ایجادشود.این کارچندبارتکرارگرددتاکلیه موادخورده شده ازمعده خارج گردد.سپس نصف لیوان محلول 2درصدجوش شیرین همراه با3-2قاشق بزرگ زغال اکتیوبه    بیمارخورانده شود.

 

 

6-استفاده ازمحرک کولین استراز.

7- اگرماده سمی بلع شده باشدشست وشوی معده ضرورت دارد.

8- اگرمسمومیت همراه باتحریک دستگاه حرکتی باشداستفاده ارخواب آورمانندباربیتوریک هادرحدلازم ضروری می باشد.

9- اگرعمل دیددچاراختلال ومردمک تنگ شده است استفاده ازیک قطره آتروپین (باغلظت 15/.تا 1 درصد)ضروری است.

10- درموارد اضطراری تنفس مصنوعی ،ماساژقلب وداروهای محرک قلب،اکسیژن ،گلوگز،سرم فیزیولوژیک و...ضرورت دارد.

نظرات

سموم و مواد شیمیایی

تعاریف :

انبار عام :  به انباری گفته می شود که محل انبار بعنوان مکانی برای نگهداری مواد شیمیایی و سموم و نظایر آن در اختیار دارندگان کالا با توجه به اجاره مکانی و یا حق الزحمه مدت توقف کالا قرار داده می شود .

انبار دولتی :  صاحب و مالکیت انبار در اختیار وزارتخانه ها ، سازمان ها و نهادهای دولتی باشد .

انبار خصوصی : مالکیت انبار در اختیار نهادهای غیر دولتی ، تحت پوشش اصناف و یا شخصی باشد .

انبار کوچک :  به انباری گفته می شود که فضای تعریف شده برای نگهداری کالا کمتر از 200 متر باشد . ( مساحت کل ملک سنجش نمی باشد )

انبار متوسط :  به انباری اطلاق می شود که فضای تعریف شده برای نگهداری کالا بین 200 تا 1000 متر مربع باشد . ( مساحت کل ملک سنجش نمی باشد )

انبار بزرگ :  به انباری اطلاق می شود که فضای تعریف شده برای نگهداری کالا بیش از 1000متر مربع باشد .
( مساحت کل ملک سنجش نمی باشد )

CAS# :  منظور کد بین المللی شناسه ماده شیمیایی می باشد که در برگه های ایمنی شیمیایی ( MSDS ) قید شده است .

برچسب MSDS :برگه ای الصاق شده به ظروف نگهداری کننده مواد شیمیایی می باشد که بر طبق مشخص MSDSتهیه و استاندارد شده است .

نمونه ای از برچسب ها به قرار ذیل می باشد :

برچسب لوزی خطر :  این شناسه برای مواد شیمیایی با ارائه کد مربوط به هر بخش در قالب یک شکل لوزی در 4 بخش خطرات سلامتی ، خطرات احتراقی ، خطرات واکننش پذیری و خطرات خاص نظیر واکنش پذیری با آب اطلاعات لازم را در اختیار می گذارد .

برچسب های مواد شیمیایی با این مشخصه دارای 3 طبقه می باشد :

  1. 1.بخش اطلاعات کلی و شرکت مرتبط با ماده شیمیایی ( دست چپ )
  2. 2.بخش اطلاعات مربوط به خطرات انسانی و زیست محیطی ، کمک های اولیه براس مسمومیت و سم شناسی ماده و روش های نگهداری و حمل و نقل ( قسمت مرکزی )
  3. 3.بخش اطلاعات مربوط به ایمنی و حوادث کتحمل برای ماده ( دست راست ) که عمدتاً به مسائلی نظیر انفجار و احتراق مواد شیمیایی مربوط می شود .

 

سم شناسی :

سم شناسی یا توکسیکولوژی عملی است که رد باره شناسایی سموم مختلف خواص و اثرات آنها بر روی موجودات زنده و همچنین نمونه برداری و اندازه گیری آنها در محیط زیست و در بدن موجودات زنده و یا مرده بحث می نماید .

سم شناسی صنعتی :

سم شناسی صنعتی قسمتی از سم شناسی است که اختصاصاً در محیط کار و صنایع مختلف که کارگران مشغول انجام وظیفه اند اعمال می گردد ، سم شناشی صنعتی یکی از قسمتهای علم بهداشت صنعتی و بطور کلی از بهداشت حرفه ای است .

مسمومیت :

مسمومیت عبارت است از بهم خوردن تعادل فیزیکولوژی ، فیزیکی و یا روانی موجودات زنده که در اثر ورود و تماس با ماده خارجی سمی ، از راههای مختلف اتفاق می افتد .

اَـ دی ـ آی  :

این اصطلاح که به نام مقدار قابل برداشت روزانه ؟؟؟؟؟؟؟؟؟ عبارت است از لیستی از سموم و مواد خارجی و خصوصاً مواد آفت کش و حشره کش که ممکن است از راههای مختلف و خصوصاً از طریق مواد غذایی روزانه در بدن انسان وارد شود .

ا ـ دی ـ آی :

بیشتر در مسائل تغذیه بکار گرفته می شود .

رزیدولیمیت

عبارت است از مقدار مجازی از سموم دفع آفات که ممکن است در روی یک محصول غذایی ، کشاورزی یا دامی پس از گذشت زمان سمپاشی تا برداشت محصول باقی بماند .

 

 

سموم :

مقدمه :

تغییرات اتفاق افتاده در نسبتهای کاربرد انواع سموم :

* ایران

-   کاربرد حشره کشها از 75% به 45% کاهش یافته است .

-  کاربرد قارچ کشها و کنه کشها از 11% به 25% افزایش یافت است .

-  کاربرد علف کشها از 14% به 35% رسیده است .

* جهان

-  میانگین جهانی مصرف حشره کشها 5/25% می باشد .

-  میانگین جهانی مصرف قارچ کشها و کنه کشها 6/18% است .

-  میانگین جهانی مصرف دیگر سموم 6/5% است .

*  عوامل خسارتزای محصولات کشاورزی

الف ) موجودات زنده

-  آفت : حشرات و جانوران خسارتزا

-  بیماری : قارچها ، باکتریها ، ویروسها ، نماتدها

-  علفهای هرز : کلیه گیاهان نابجا

ب ) عوامل غیر زنده

-  کلیه تنشهای محیطی وارده به گیاه : سرمازدگی  ، بادزدگی ، کمبود مواد غذایی

تقسیم بندی سموم شیمیایی بر مبنای عوامل خسارت زا

  • حشره کش ها
  • قارچ کش
  • علف کش
  • موش کش
  • نماتد کش
  • حلزون کش

حشره کش های طبیعی :

پیرترینها Pyrethrins

از عصاره گلهای گیاهان داودی که در کشورهای کنیا و اکوادور می رویند بدست می آیند .

نحوه عملکرد :  سبب فلج شدن فورس حشره  می شود ولی فعالیت مجدد پیدا می کنند به همین سبب مواد سنیرژیست به آن اضافه می کنند .

LD50 = 15000 mg/kg

از این گروه می توان روتنون و نیکوتین را نام برد .

سموم آلی کلره :

تا سال 1940میلادی حشره کشهای موجود هنوز به ارسنیت سرب یا کلسیم ، روغنهای نفتی ، نیکوتین ، نفت ، روتنون ، گوگرد ، گاز سیانید ، هیدروژن و کریولیت محدود می شد .

شامل : کلردان (1945 ) ، ایندین ؛ کلتان ، آندوسولفان (1956) ، ددت (1936) ، دیلدرین (1948).

این گروه از سموم دوام بسیار زیاد  دارند ، خاصیت ابقایی در بافتهای چربی ، انتقال از طریق تغذیه گوشت و ...

سموم آلی فسفره

اکثراً سبب مسمومیت های حاد شده و کار کلینستر از خون را متوقف می کنند .

شامل : مالاتیون (1949) ، دیازینون (1952) ، دورسبان ، اتیون ، کومافوس و ...

تقسیم بندی سموم از نظر نحوه تاثیر

  • ترکیبات سوزاننده و مسموم کننده

( دینوزب ، گبوتکس و سموم آرسنیکی )

  • سموم تماسی ( مالاتیون ، گوزاتیون )
  • سموم نفوذی ( دیازینون )
  • سموم سیستمیک ( متاستستوکس )
  • سموم میکروبی (B.T

صور مختلف بر عرضه سموم

  • بصورت گرد همراه با پودر تالک و ...
  • پودرهای قابل تعلیق در آب ( W.P )
  • امولسیون های غلیظ ( E.C )
  • گرانول

تعریف LC50

  • عبارتست از غلظت کشنده سم برای 50% حیوانات مورد آزمایش برحسب میکروگرم در لیتر اظهار می دارند ( سمیت سموم تدخینی )
  • اگر غلظت گاز ناشی از میتل بروماید در فضا به 100 تا 200ppm برشد چند ساعت تنفس از آن موجب مسمومیت شدید شده و ممکن است انسان را با خطر مرگ مواجه سازد .
  • اگر غلظت گاز ناشی از قرص فوستوکسین در فضا به 200ppm در هوا برسد در اندک مدتی می تواند انسان را بکشد .

تعریف LD50

  • مقدار سمی که قادر است 50% حیوانات مورد آزمایش را بکشد .
  • مثال LD50 سم د.د.ت برای موشهای بزرگ از راه دهان mg/kg 250 می باشد .
  • LD50 دیازینون برابر 100 تا 150mg/kg می باشد .
  • LD50mg/kg می باشد .
  • LD50mg/kg می باشد .

تقسیم بندی سموم بر مبنای درجه سمیت

  • سموم فوق العاده خطرناک LD50 دهانی 0 تا 50 و پوستی 0 تا 200 mg/kg
  • سموم  با خطر متوسط LD50 دهانی 51 تا 500  و پوستی 201 تا 2000 mg/kg
  • سموم کم خطر LD50mg/kg
  • سموم بی خطرLD50mg/kg

اثرات گروههای مختلف سموم در سیستم عصبی و رفتاری

ارگاتو فسفره ( مانند مالایتون ، کلروپیریفوس و ... )

اختلالات ادراکی ، هوشیاری و عاطفی

اختلالات در اعصاب حسی ـ تحرکی

کاربامات ( مانند کارباریل )

نقص حافظه ـ اختلالات بینایی

اختلالات در اعصاب حسی ـ حرکتی

ایمنی در انبارد اری سموم شیمیایی

براساس بررسیهای بعمل آمده شواهدی دال بر آتش سوزی خودبخودسموم دفع افات نباتی وجود ندارد به استثنای دیتیوکارباماتها مثل مانکوزب ،ماتب ، بنومیل و ... که باید از سایر سموم جدا شوند .

ضوابط ساختمان انبار

  • باید عاری از مواد آتش زا به منظور جلوگیری از گسترش آتش باشد .
  • دیوارهای خارجی از موادی ساخته شده باشد که از گسترش آتش جلوگیری نماید .
  • تا حد امکان از ایجاد مجاری فاضلاب در کف انبارهای سموم پرهیز گردد .
  • فاصله گذاری بین سموم برحسب نوع آنها از طریق دیوارهای عایق

جلوگیری از بروز آتش سوزی در انبارهای سموم

  • بدیهی ترین علت آتش سوزیها :
  • کشیدن سیگار
  • نقائص و معایب سیستم برق
  • وسایل نقلیه حاضر در انبار ( لیفتراک )
  • توجه به محل جغرافیایی احداث انبار
  • مجاورت آن با تاسیسات مسکونی ، مدارس ، کارخانه های مواد غذایی
  • موقعیت مجاری آب و سیستمهای فاضلاب در ناحیه انبار

مقابله با آتش سوزی

  • انبارهای سموم باید مجهز به کپسول آتش نشانی و شیلنگ آب باشند .
  • در انبارها بزرگ سیستم آب پاش اتوماتیک مورد تئجه قرار گیرد .
  • نصب سیستم های کشف حریق
  • کارکنان انبار باید مجهز به ماسک ضد حریق و دستگاههای تنفس اکسیژن باشند .
  • انبارهای سموم باید دارای سیستم هواکش جهت خارج کردن دود باشند .

مقررات حمل و نقل

  • سموم باید دور از مسافر و مواد غذایی بارگیری و تخلیه شوند .
  • از گذاشتن بسته های سموم در زیر وسایل سنگین پرهیز گردد .
  • قبل از بارگیری سطوح وسایل نقلیه از لحاظ وجود براده های چوب و سنگ ... بررسی شود .
  • در صورت نشت سموم بوسیله خاک مواد نشتی جذب و جمع آوری شود .

شرایط نگهداری سموم و ایمنی در انبارها

  • نگهداری سموم مطابق شرایط برچسب
  • نگهداری سموم در انبارهای مخصوص
  • پرهیز از نگهداری سموم در سایر ظروف
  • جد ا نگهداری علغ کش ها از سایر سموم
  • خروج سموم از انبار با توجه به تاریخ انقضاء
  • خارج کردن ظروف صدمه دیده از محل انبار

رعایت نکات لازم در موقع کارکردن در انبار

  • استفاده از دستکش ، چکمه و لباس کار مخصوص
  • عدم جابجایی سموم گازی در داخل انبار
  • تعویض و شستشوی همه روزه لباس کارگران
  • پرهیز از خوردن ، آشامیدن و استعمال دخانیات در انبار
  • در صورت تماس بدن با سم غلیظ باید فوراً آن را با آب و صابون بشویند .

معدوم کردن ظروف خالی سموم

  • مدفون کردن ظروف در عمق 5/1 متری زمین
  • محل دفن ظروف خالی بایستی غیر قابل نفوذ و از مسر رودخانه ... دور باشد .
  • سوزاندن ظروف به جز علف کش ها

      اکثر سموم شیمیایی سرطانزا و تومورزا هستند و وجود انواع سرطانها در جوامع امورز زنگ خطری در این زمینه است .

      این نوع مسمومیتها در اثر مصرف متوالی مقادیر جزئی باقیمانده سموم در مواد غذایی بوجود می ایند .

    دوره کارنس :  حداقل زمانیکه بین آخرین سمپاشی و برداشت محصول باید رعایت کرد که در این مدت سم تجزیه شده و باقیمانده آن به حد مجاز می رسد .

    منابع چربی دارید نه به عنوان غنی کننده ها بیولوژیکی عمل می کنند به عنوان مثال غدد فوق کلیوی ، تیروئید ، جگر ، کلبه ئو ... می توان نام برد .

    از اینرو خوردن حتی مقدار ناچیز مثلاً باقیمانده سموم کلره در حد 1/ppm . همراه با غذا باعث ذخیره 10 تا 15 ppm  آن در بدن می شود که افزایشی بیش از 100 برابر است .

اهمیت سموم محیطی

از انجا که یک گونه از سایرین تغذیه نمی کند ، جلویابی زیستی روی زنجیره غذایی  هنگامی که سم وارد میطی را دارند ، ضعیف و موجب تغلیظ ماده شیمیایی می شود مواد آلوده کننده ای که وسیعترین آثار داده حرکتند و تجمع زیستی از خود  نشان می دهند بنابراین تجزیه می شوند و در آب ، خاک و هوا ، نسبتاً دارای مقدمه ای تا پنانسیل تجمع زیستی مواد شیمیایی آلی موجود در نحیط برآورد گردد تا تلاشهای صورت گرفته برای برخوردهای مناسب جهت مقابله یا رفه باشد .

چشم انداز بحث

افزایش میزان مصرف کنندگی ، افزایش با توجه به افزایش میزان مواد آلوده کننده به علت افزایش جمعیت ، و ... نیاز به علم سم شناسی بیشتر احساس می شود چرا که زمینه هر تولید مواد شیمیایی ، کاهش منابع طبیعی مشکل زایی جهات حذف آلودگیها ، نیاز به شناخت کامل الودگی و تحلیل و بررسی مکانیسم برخورد در ملزوم اینده به شمار می رود آلودگیهای دارد . در همین راستا برنامه های زیر جر] تغییرات :

  1. 1.تاسیس یک واحد مدیریت قوی
  2. 2.تاسیس مرکز اطلاعات سم
  3. 3.آزمایشگاه سم شناسی برای شناسایی سمهای معمولی
  4. 4.مرکز اطلاعات سبب مرگ و میر مربوط به سم
  5. 5.مرکز مشاهده تخلفات مربوط به سم
  6. 6.تاسیس آموزشگاه سم شناسی

 

مقد مه :  

  •        میزان مصرف انواع سموم درجهان 5/2میلیون تن میباشد.
  •        میانگین مصرف انواع سموم درایران دردهه 1363تا 1373  برابر35810بوده است.
  •        درنتیجه اجرای برنامه های کاهش مصرف سموم این میزان درسال 80 -79 به 23423 تن رسیده است. که  حدود 35% کاهش داشته است.
  •        ازاینرو میزان مصرف انواع سموم درایران کمتراز 1% مصرف جها نی مي باشد.

 

تغیرات اتفاق افتاده درنسبتهای کاربرد انواع سموم

  •        الف) ایران
  •        کاربردحشره کشها از75%به45% کاهش یافته است.
  •        کاربردقارچکشها وکنه کشها از11%به 25%  افزایش یافته است.
  •        کاربردعلفکشها از14%به35%رسیده است .
  •        ب) جهان
  •        میانگین جهانی مصرف حشره کشها 5/25% است.
  •        میانگین جهانی مصرف قارچکشها وکنه کشها 6/18%است.
  •        میانگین جهانی مصرف علفکشها 3/48 %است.
  •        میانگین جهانی مصرف دیگرسموم 6/5 %است.

 

عوامل خسارتزاي محصولات كشاورزي

  •        الف- موجودات زنده
  •        آفت : حشرات و جانوران خسارتزا
  •        بيماري :  قارچها،باكتريها،ويروسها ،نماتدها
  •        علفهاي هرز :  كليه گياهان نابجا
  •        ب- عوامل غير زنده
  •        كليه تنشهاي محيطي وارده به گياه  :  سرمازدگي ، بادزدگی ، كمبود مواد غذايي

 

تقسيم بندي سموم شيميا يي بر مبنا ي عوا مل خسا رت زا

  •        حشره كش
  •        قارچكش
  •        علفكش
  •        موش كش
  •        نماتد كش
  •        حلزون كش

 

حشره کشهای طبیعی

پیرترینها   pyrethrins

ازعصاره گلهاي گياهان داودي که درکشورهای کنیا واکوادورمی رویند بدست می آیند .                    

نحوه عملکرد :سبب فلج شدن فوری حشره میشود ولی فعالیت مجدد پیدامیکنند.به همین سبب مواد سینرژیست به آن اضافه میکنند.                    

                                        LD50=1500mg/kg

ازاین گروه میتوان روتنون و نیکوتین رانامبرد

 

سموم آلی کلره

تاسال 1940ميلادي حشره كشهاي موجود هنوزبه آرسنيت سرب ياكلسيم،روغنهاي نفتي،نيكوتين،نفت،روتنون،     گو گرد، گازسيانيد هيدروزن وكريوليت محدود ميشد.

شامل: كلردان(1945)، ليندين، كلتان، آندوسولفان(1956)، ددت(1936)، ديلدرين (1948)  .

اين گروه ازسموم دوام بسيارزياد دارند، خاصيت ابقايي دربافتهاي چربي، انتقال ازطريق تغذيه گو شت و...

 

سموم آلی فسفره

 اکترا ًسبب مسمومیت های حاد شده و کارکلینسترازخون رامتوقف می کنند .

شامل: مالاتيون(1949)، ديازينون(1952)، دورسبان، اتيون، كومافوس و...

 

تقسيم بندي سموم از نظر نحوه تاثير

  •        تركيبات سوزاننده  و مسموم  كننده

 (دينوزب ، گبوتكس و سموم آرسنيكي )

  •        سموم تماسي (مالاتيون ، گوزاتيون )
  •        سموم نفوذي ( ديازينون )
  •        سموم سيستميك (متاسيستوكس )
  •        سموم ميكروبي ( B.T)

 

صور مختلف عر ضه سموم

  •        بصورت گرد همر اه باپودرتالك و...
  •        w.p)
  •        امو لسيون هاي غليظ (E.C)
  •        گرانول

 

تعريف  LC50

  •        عبارتست ازغلظت كشنده سم براي 50%حيوانات مورد آزمايش وبرحسب    ميكروگرم درليتراظهارمي دارند (سميت سموم تدخيني ) 0
  •        اگرغلظت گازناشي ازمتيل برومايد د رفضا به 100تا200 ppm برسد چند   ساعت تنفس ازآن موجب مسموميت شد يد شده وممكن است انسان راباخطر  مرگ مواجه سازد 0
  •        اگرغلظت گازناشي ازقرص فوستوكسين درفضا به 2000ppm درهوابرسد  دراند ك مد تي ميتواند انسان را بكشد 0

 

تعريف LD50

  •        مقدار سمي كه قادراست 50% حيوانات موردآزمايش رابكشد
  •        مثال LD50سم د.د.ت براي موشهاي بزرگ ازراه  دهان ml/Kg 250 مي باشد
  •        LD50 ديازينون برابر100 تا 150 mg/Kg
  •        LD50 مالا تيون برابر1000 تا 3500 mg/Kg مي باشد
  •        LD50 سوين برابر307 mg/Kg

 

تقسيم بندي سموم بر مبناي درجه سميت

  •        سموم فوق العاده خطرناك LD50دهاني0تا50 mg / kg
  •        سموم باخطرمتوسط LD50 دهاني 51 تا 500 وپوستي 201 تا2000 mg /kg
  •        سموم كم خطرLD50 501 تا 5000 وپوستي 2000 تا 20000 mg /Kg
  •        سموم بي خطر LD50 دهاني 5000 + وپوستي 20000 +  mg /Kg

 

اثرات گروههاي مختلف سموم در سيستم عصبي و رفتاري

ارگانو فسفره (مانند مالاتيون، كلروپيريفوس و ...)
اختلالات ادراكي، هوشياري و عاطفي
اختلالات در اعصاب حسي-حركتي
كاربامات ( مانند كارباريل)
نقص حافظه - اختلالات بينايي
اختلالات در اعصاب حسي-حركتي

ارگانو كلره (مانند كپون)
اختلال در ضمير آگاه و شخصيت فرد
ضد عفوني كنندها (مانند متيل برومايد)
اختلال در حافظه كوتاه مدت
قارچكش ( مانند زينب، مانب و مانكوزب)
بينظمي تنفس فيزيولژيك (احتمالا پاركينسون)
كاهش هدايت عصبي

پيرتروئيد
كاهش فعاليتهاي حركتي غير ارادي
بيحسي در اعصاب حسي جلدي و كاهش در عكس العمل هاي سريع
جونده كش
ذخيره حداقل اطلاعات در ضمير آگاه
كاهش توانايي انجام كار بطور مستقل

 

قوانين وآيين نامه هاي اجرايي سازمان حفظ نباتات

  •        ورود ، ساخت،فرموله كردن وتغيربسته بندي سموم مستلزم اخذ پروانه ميباشد
  •        تعيين وتصويب فهرست سموم مجا زكشورازطريق هيئت نظارت برسموم
  •        تجديد نظردرفرمول شيميايي ،نوع فرمولا سيون،بسته بندي و...
  •        تصويب مشخصا ت لازم براي برچسب
  •        سموم جديد پس ازتاييد سازما ن حفظ نبا تا ت بايد به تصويب هيئت نظا رت سموم برسد
  •        سازند گا ند گا ن،فرموله كنند گان وبسته بندي كنند گان سموم موظفند با رعايت كليه مشخصات فني وبا نظا رت سازمان حفظ نبا ت به بازارعرضه كنند

 

ايمني در انبارداري سموم شيميائي

براساس بررسيهاي بعمل آمده شواهدي دال بر آتش سوزي خودبخود سموم دفع آفات نباتي وجود ندارد

به استثناي ديتيوكارباماتها مثل مانكوزب ، مانب ، بنوميل و... كه بايد از ساير سموم جدا شوند .

 

ضوابط ساختمان انبار

  •        بايد عاري ازمواد آتش زا به منظور جلوگيري از گسترش آ تش با شد
  •        ديوارهاي خارجي از موادي ساخته شده باشد كه از گسترش آتش جلوگيري نمايد
  •        تاحد امكان از ايجاد مجاري فاضلاب در كف انبارهاي سموم پرهيزگردد
  •        فاصله گذاري بين سموم برحسب نوع آنهاازطريق ديوارهاي عايق

 

جلوگيري از بروز آتش سوزي در انبارهاي سموم

  •        بديهي ترين علت آتش سوزيها :
  •        كشيدن سيگار
  •        نقائص و معايب سيستم برق
  •        وسايل نقليه حاضر در انبار (ليفتراك)
  •        توجه به محل جغرافيائي احداث انبار
  •        مجاورت آن با تاسيسات مسكوني ، مدارس ، كارخانه هاي مواد غذايي
  •        موقعيت مجاري آب و سيستمهاي فاضلاب در ناحيه انبار

 

مقابله باآتش سوزي

  •        انبارهاي سموم بايد مجهزبه كپسول آتش نشاني وشيلنگ آب باشند
  •        درانبارهاي بزرگ سيستم آب پا ش اتوما تيك مورد توجه قرارگيرد
  •        نصب سيستم هاي كشف حريق
  •        كاركنان انباربايد مجهزبه ماسك ضد حريق ودستگا ههاي تنفس ا كسيژن باشند
  •        انبارهاي سموم بايد داراي سيستم هواكش جهت خارج كردن دود باشند

 

مقررات حمل ونقل

  •        سموم بايد دور از مسافرو مواد غذايي بارگيري و تخليه شوند.
  •        از گذاشتن بسته هاي سموم در زير وسايل سنگين پرهيز گردد.
  •        قبل از بارگيري سطوح وسايل نقليه از لحاظ وجود براده هاي چوب وسنگ ... بررسي شود.
  •        در صورت نشت سم بوسيله خاك مواد نشتي جذب و جمع آوري شود.

 

شرايط نگهداري سموم و ايمني در انبارها

  •        نگهداري سموم مطابق شرايط برچسب .
  •        نگهداري سموم در انبارهاي مخصوص .
  •        پرهيز از نگهداري سموم در ساير ظروف
  •        جدانگهداري علفكشها از ساير سموم
  •        خروج سموم از انبار با توجه به تاريخ انقضاء
  •        خارج كردن ظروف صدمه ديده از محل انبار

 

شرايط اختصاصي نگهداري سموم

  •        اكسي ديمتون متيل ( متاسيستوكس) امولسيون 25%
  •        حداقل حرارت مجاز 10- و حدالكثر 30+
  •        درمحلي خشك وخنك ،دورازتابش آفتاب نگهداريد
  •       

 

متام سديم (واپام )

  •        در جاي خشك كه هوا به خوبي تهويه ميگردد نگهداري شود
  •        دور از تابش مستقيم انبار گردد
  •        دماي مطلوب نگهداري بين 20 تا 30درجه سانتي گراد
  •        درحرات زير5درجه سانتي گراد كريستاليزه ميشود
  •        مقدارمصرف براي نماتدمولدغده110سي سي درهرمترمربع   

 

متيل برومايد

 

دما (سانتيگراد)

زمان (ساعت)

دز(g/m )

4تا9

16تا24

48

10تا14

؛؛؛؛؛؛

40

15تا20

؛؛؛؛؛؛

32

21تا25

؛؛؛؛؛؛

24

26به بالا

؛؛؛؛؛؛

16

          

قرص فسفيد آلومينيوم (فستوكسين)                

  •        دور از آتش و اشياء داغ و ساير مواد شيميائي نگهداري شود
  •        گازي بي رنگ بابوي سيرمي باشد
  •        قرص هاي بزرگ به وزن 3گرم ميباشند
  •          به ازاي هرتن محصول 3تا6قرص وبراي     محصولات انباري مانند غلات ،حبوبات،خشكبارو... درگوني ويا بسته بنديهابه ازاي هرمترمكعب حجم5/. تا5/1عدد قرص استفاده مي شود.

دما (سانتيگراد)

مدت گازدهي

15تا 16

5 روز

16تا 20

4روز

21 و بيشتر

3روز

 

رعايت نكات لازم در موقع كاركردن در انبار

  •        استفاده از دستكش ، چكمه و لباس كار مخصوص
  •        عدم جابجايي سموم گازي در داخل انبار
  •        تعويض و شستشوي همه روزه لباس كارگران
  •        پرهير از خوردن آشاميدن و استعمال دخانيات در انبار
  •        در صورت تماس بدن با سم غليظ بايد فوراً آن را با آب و صابون بشويند

 

معدوم كردن ظروف خالي سموم

  •        مدفون كردن ظروف در عمق 5/1 متري زمين
  •        محل دفن ظروف خالي بايستي غير قابل نفوذ و از مسير رودخانه  ... دور باشد
  •        سوزاندن ظروف به جز علفكشها

 

باقيمانده سموم

CCPR مخفف عبارت Codex Committee on Pesticide Residues یا کمیته باقیمانده سموم کدکس می باشد. یکی از وظایف این کمیته تعیین حداکثر باقیمانده سموم MRL در مواد غذایی می باشد. کلیه کشورها در صورتی اجازه ورود محصولات کشاورزی را می دهند که این محصول دارای تائیدیه معتبر از یکی از آزمایشگاه های مورد تائید کدکس Good Laboratory Practice - GLP مبنی بر میزان باقیمانده سموم مورد تائید کدکس باشد. این مهم برای بسیاری از کشورهای پیشرفته و پیشرو مورد توجه قرار دارد

  •        باقي مانده سموم روي محصولات كشاورزي بصور ت PPM)parts.per.million
  •        اكثرسموم شيميايي سرطانزاوتومورزاهستند ووجودانواع سرطانها درجوامع امروز زنگ خطري دراين زمينه است
  •        اين نوع مسموميتها دراثرمصرف متوالي مقاديرجزئي باقيمانده سموم درموادغذايي بوجود مي آيند
  •        دوره كارنس :حداقل زمانيكه بين آخرين سمپاشي وبرداشت محصول بايد رعايت كرد كه دراين مدت سم تجزيه شده وباقيمانده آن به حدمجا ز مي رسد
  •        منابع چربي داربد ن به عنوان غني   كننده هاي بيولوژيكي عمل مي كنند   به عنوان مثال غد د فوق كليوي،تيروئيد ،جگر،كليه و...مي توان نام برد0
  •        ازاينروخورد ن حتي مقدارناچيزمثلا  باقيمانده سموم كلره د رحد 1/ ppm،  همراه باغذا باعث ذخيره 10تا15ppmآن دربدن ميشود كه افزايشي بيش از100برابراست0

 

 

 

 

 

 



 

 

 

گزارش کامل مطالب ارائه شده توسط آقای دکتر مجيد جعفری زاده در کارگاه يکروزه «ايمنی شيميايي» را در ادامه بخوانيد.

Chemical Hazards

Introduction

n   طي سالهاي ١٩٨٦ تا ١٩٩٧ بيش از ٧٠٠٠ حادثه بزرك شيميائي  از سراسر جهان  گزارش شده است . اين گزارشات با بهبود گزارش دهي و با توسعه  صنايع  روز بروز افزايش مي يابد . آمار شامل مواجهه هاي بلند مدت نيست .

n   بدترين بلا و حادثه شيميائي در بوپال هندوستان در سال ١٩٨٤ در كارخانه يونيون كاربايد . يك  مخزن متيل ايزوسيانيد در معرض آب قرار گرفت  و مقادير زيادي گاز سمي در محيط پراكنده گرديد . در عرض چند ساعت ٢٥٠٠ نفر كشته شدند كه بعدا به ١٢٠٠٠ نفر رسيد و بيش از ٥٢٠٠٠٠ نفر تحت اثرات طولاني مدت و بعضاَ ماندگار آن قرار گرفتند .

 

Introduction

n   WHO در سال ١٩٩٠ گزارش كرد : ٢٥ ميليون مورد مسموميت حاد شغلي با حشره كش ها در بين كشاورزان كشورهاي در حال توسعه

n      دولت چين : مرگ بيش از ١٠٠٠٠ كشاورز چيني ناشي از حشره كش هاي غيراستاندارد

n      مرگ بيش از ٥٠٠٠ مكزيكي در سال ناشي از مسموميت با حشره كش ها  

 

Chemicals and Chemistry

n      شيميدانان جهان را به دو گروه تركيبات تقسيم مي كنند :

n   organic compounds  : عنصر كربن دارند . بسياري از آنها منشاَ طبيعي دارند . بعضي از انواع صناعي در صنعت مهم هستند مثل حلال هاي ارگانيك و حشره كش هاي ارگانوفسفره

n      inorganic  : فلزات , مواد معدني و نمك ها

 

Chemicals and Chemistry

n   تعداد مواد شيميائي ثبت شده در سال ١٩٩٨ حدود ١٩ ميليون اعلام شد و هر هفته بيش از ٣٠٠٠٠ به آن اضافه مي شود . حداقل ١٠٠٠٠٠ عدد از آنها بطور معمول مورد استفاده دارند  كه اين عدد به ٤٠٠٠٠٠ هم ممكن است برسد . ازاين ميان تنها خصوصيات ٤٠٠ عدد از آنها بخوبي روشن است كه آن هم  بمرور زمان دستخوش تغيير است .  

 

Chemical Hazards

n      ماده شيميائي مخاطره آميز :

به هر عنصر , تركيب يا مخلوطي اطلاق مي شود كه يك مخاطره فيزيكي يا سلامتي در پي داشته باشد

n      Physical hazard : احتراق , انفجار و ...

n   Health hazard : ايجاد اثرات حاد يا مزمن روي فرد مورد مواجهه نظير irritation, sensitization, reproductive effects, and cancer  

 

CHEMICAL HAZARDS

n      "What is it that is not poison? All things are poison, and nothing is without poison. It is the dose only that makes a thing not a poison."
- Paracelsus (1493 - 1541)

 

IMPORTANCE

n      ماهيت مخاطره آميز مواد شيميائي

n      تعداد و تنوع بسيار زياد مواد شيميائي

n      اطلاعات ناكافي در مورد خواص مواد شيميائي

n      فقدان اقدامات كنترلي مؤثر

n      تعداد زياد افراد در معرض خطر

 

 

IMPORTANCE

n      Chemicals شايعترين و مهم ترين مخاطرات سلامتي

n      Chemicals بدلايل مختلف مي توانند خطرناك باشند

n      Chemicals مي توانند با ديگر مواد شيميائي تركيب شده و به ماده خطرناك جديدي تبديل شوند

n      بهنگام استفاده يا انبار كردن مواد شيميائي بايد همه مخاطرات آنها را مد نظر قرار داد  

 

 

Chemical Hazard Recognition

ميزان مخاطره آميز بودن يك ماده شيميائي بستگي دارد به :

n      خواص فيزيكي آن

n      سميت آن

n      روش و نوع كاربرد آن

n      محيطي كه در آن مواجهه صورت ميگيرد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Physical Classification

اشكال مواد شيميائي :

o        جامد

o        مايع

o        آئروسل

o        گاز و بخار

ميزان مخاطره آميز بودن ماده بستگي به شكل آن دارد. ( علاوه بر عوامل قبلي )

 

Aerosols

n      ذرات كوچك جامد يا مايع معلق در هوا

n      مثال :

n      Dust , Fumes , Mist

n      Fog , smoke

آئروسل ها مي توانند براي چشم , پوست و سيستم تنفس مخاطره آميز باشند 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Physical and Chemical Characteristics

n   آگاهي از مشخصات فيزيكي و شيميائي chemical به شناسائي مخاطرات بالقوه آن كمك نموده محافظت مناسب را ميسر مي سازد

n      استفاده از Material Safety Data Sheet (MSDS)

 

Routes of exposure

مواد شيميائي از ٣ راه عمده وارد بدن مي شوند :

q  ريه ها (inhalation  ) : علاوه بر گازها مواد جامد نيز بصورت ذرات معلق ريز مي توانند وارد ريه شوند . ذرات كوچكتر از ١٠ ميكرون شانس رسيدن به آلوئول ها را دارند و بزرگتر ها در مجاري فوقاني تنفسي گرفتار مي شوند . مضرترين راه .

q  پوست (dermal absorption  ) : بعضي از مواد شيميائي مي توانند به پوست نفوذ كرده وارد گردش خون شوند . موادي كه هم محلول در آب و هم محلول در چربي باشند مي توانند وارد پوست شوند . پوست نازك ( ساعد ) , مرطوب و آسيب ديده مساعد كننده است . متيل اتيل كتون ( حلال آلي ) بسرعت از پوست جذب مي شود . كم ضررترين .  

q  بلع (ingestion  ) : در صورتيكه كه محل هاي غذاخوري , آبخوري و سيگاركشيدن با مواد شيميائي آلوده باشد يا شستن دست و بيرون آوردن دستكش انجام نشود . ضرر متوسط .

q     چشم

 اثرات مواد شيميائي :

q     Local يا systemic

q     Reversible  يا Irreversible

 

Transportation, Storage , Metabolism , Excretion

n   Transportation  : ماده شيميائي بعد از جذب توسط خون به همه بدن مي رسد و بسته به ساختمان و خواص به ارگان هدف خود مي رسد . بعضي از سدها مثل blood-brain barrier  و placenta  مانع از عبور بعضي از مواد به مغز و جنين مي شوند .

n   Storage  : در داخل بدن بعضي از مواد شيميائي در بعضي بافت ها مثل استخوان و چربي ذخيره ميشوند و در اين حالت كمتر مضر هستند . اما در شرايطي مثل كاهش وزن سريع مقادير زيادي از ماده بداخل خون آزاد مي شود . بعضي از مواد مثل DDT سالها در بدن باقي مي ماند .

n   Metabolism  : تغيير ساختار ماده شيميائي و دفع آن . عمدتاَ در كبد اما در پوست , ريه ها , لوله گوارش و كليه ها نيز انجام ميشود . متابوليت ايجاد شده ممكن است سمي تر باشد . واكنش افراد مختلف به اين مواد متفاوت است .

n   Excretion  : دفع مواد و متابوليت هاي آنها عمدتاَ از طريق ادرار . مقادير كمي توسط ريه ها , عرق , مني , شير , بزاق و صفرا . بعضي وقتها ميزان مواجهه افراد با يك ماده شيميائي را مي توان با سنجش ميزان آن ماده يا متابوليت آن در ادرار برآورد كرد  (biological monitoring )   

 

Acute and chronic exposure

n   toxicity  يك ماده شيميائي علاوه بر دوز به مدت تماس نيز بستگي دارد و يك معيار طبقه بندي سميت است . معيار ديگر ارگان هدف ماده است . تماس حاد به تماس منفرد و تماس مزمن به مواجهه هاي مكرر اطلاق مي شود .

n   اثر حاد و مزمن : اثر زودرس در مقابل اثر ديررس (latency period  ) در مورد بعضي از بيماري ها مثل سرطان اين زمان كمون آنقدر طولاني است كه برقراري ارتباط بين بيماري و تماس هاي شيميائي مشكل است .

n      تماس حاد مي تواند هم به اثر حاد و هم به اثر مزمن منجر شود .

n   شايعترين ارگان هاي هدف : ريه ها , پوست , دستگاه گوارش , كبد , كليه ها , سيستم عصبي , خون , سيستم قلب و عروق , سيستم ايمني , دستگاه توليد مثل و حتي در مواردي سيستم شنوائي

hepatotoxins , 'renal toxins' , neurotoxins , carcinogens , teratogens          

 

Respiratory System

شامل بيني , تراشه , برونش ها و ريه ها . در معرض مواد شيميائي به فرم هاي مختلف ( ذرات كوچك , گاز , بخار و ... ) است . سطح مقطع ٥٠٠ فوت مربع دارد و روزانه در معرض ٢٠ كيلوگرم هوا است . مواد شيميائي مي توانند باعث صدمات مختلفي به ريه ها شوند : 

n   Irritation : بسياري از مواد شيميائي مثل آمونياك , كلر , كلريد هيدروژن و دي اكسيد سولفور باعث تحريك ريه ها , تنگي برونش ها و تنگي نفس ('dyspnoea' ) مي شوند . اگر تحريك خيلي شديد باشد باعث آسيب سلولي و ادم مي شود . 

n   Emphysema and fibrosis : تماس مزمن با بعضي مواد مثل بعضي فلزات باعث تغييرات ساختماني ريه مثل آمفيزم مي شود . Dusts  نيز ميتوانند باعث نوعي از آسيب ريه بنام فيبروز شوند . سيليس باعث تحريك ريه براي توليد مواد فيبروتيك ميشود كه ريه را سفت و متراكم ميسازد . آزبست باعث نوعي از فيبروز بنام  asbestosis بهمراه مزوتليوما و سرطان ريه مي شود . مواد شيميائي ديگر مثل رادون , آرسنيك , بعضي فرم هاي كروم , نيكل , كادميوم , بي كلرورو متيل اتر , بريليوم و دود سيگار نيز مي توانند سرطان ريه ايجاد كنند .

n   Asphyxia  : بعضي از گازها مثل متان و نيتروژن اگرچه اثر كمي روي خود بدن دارند مي توانند باعث جابجائي اكسيژن هوا شده منجر به asphyxia  گردند . بعضي ديگر از مواد شيميائي مثل منواكسيد كربن نيز همين كار را انجام ميدهند اما در سطح سلولي برداشت اكسيژن از خون را مختل مي كنند .

n   Asthma  : بعضي از مواد شيميائي مثل colophony  باعث واكنش هاي آلرژيك در سيستم تنفس و از جمله آسم شغلي مي شوند . شايعترين بيماري شغلي گزارش شده .

 

Skin

پوست با پوشش حدود ٩ متر مربع وسيعترين ارگان بدن است به اندازه يك زمين تنيس . اثرات پوستي از ساير صدمات واضح تر مي باشند . در آمريكا بيماري هاي پوستي يك سوم كل بيماري هاي شغلي گزارش شده را تشكيل ميدهد . بيماري هاي شغلي پوستي را به انواع مختلف مي توان تقسيم كرد : 

n   Dermatitis: درماتيت تماسي شايعترين واكنش پوستي شغلي است . پوست در محل تماس ملتهب , متورم , قرمز , گاهاَ تاولي همراه با خارش و سوزش . مي تواند ناشي از محرك ها (irritants ) ويا آلرژيك باشد . صابون ها , پاك كننده ها  و بسياري لز حلال ها از محرك هاي ضعيف هستند ( زمان طولاني يا مقادير زياد ) . محرك هاي قوي مثل فلوريد هيدروژن و اسيد سولفوريك ( اسيدهاي قوي ) و هيدروكسيد سديم ( باز قوي ) باعث 'chemical burns' مي شوند . تشخيص زودرس درمان موفقيت آميزتر . درماتيت تماسي آلرژيك بعلت تماس مجدد با يك ماده قبلاَ حساس شده . موادي مثل لاتكس فرمالدئيد , چرم , تركيبات نيكل يا كروم , باكتري كشها يا قارچ كش ها , مواد جاذب و چوب و .... بستگي به حساسيت فرد دارد .

n   Chloracne : بعضي مواد مثل كرئوزوت , روغن ها و گريس مي توانند آكنه را بخصوص در پوست زير لباس آغشته به اين مواد تشديد كنند . بعضي از مواد مثل هيدروكربن هاي كلرينه ( علف كش ها ) و بي فنيل هاي كلرينه نوع خاصي از آكنه ايجاد مي كنند بنام Chloracne . كيست هاي كوچك و فوليكول هاي ملتهب اغلب پشت گوش و كناره خارجي چشم ها .

n   Pigment changes : بعضي از انواع فقدان پيگمان توسط موادي مثل مونوبنزيل اتر هيدروكوئينون  ( چرم سازي ) ايجاد مي شود .

n   Skin cancer : جدي ترين عارضه پوستي . خوش خيم يا بدخيم . كشف سرطان scrotums در بخاري پاك كن هاي لندن در سال ١٧٧٥ توسط Sir Percival Potts اولين گزارش سرطان شغلي بود .

 

Nervous system

سيستم اعصاب معمولاَ به دو دسته تقسيم ميشود : اعصاب مركزي و محيطي 

n   The central nervous system: مواد مؤثر بر CNS معمولاَ از طريق نوروترانسميترها عمل مي كنند . فلزاتي نظير سرب و جيوه , حشره كش هاي ارگانوفسفره و حلال هاي آلي . اين دو فلز به كليه و لوله گوارش نيز آسيب مي زنند . 

n   The peripheral nervous system : آسيب ميلين يا خود آكسون . موادي نظير حلال ان هگزان و متيل بوتيل كتون . parasthesia و ضعف در دست ها و پاها . آرسنيك باعث درد و حساسيت پاها

 

The liver

محل ذخيره ويتامين ها و آهن , تنظيم قند خون و نقش در گوارش , متابوليزه كردن مواد شيميائي . بعضي وقت ها منجر به متابوليت سمي ميشود و به كبد آسيب مي رساند . سموم تجمع يافته ايجاد بيماري حاد (acute hepatitis ) و يا مزمن ( سيروز و سرطان ) مي نمايد .    

n   acute hepatitis : تتراكلريد كربن , كلروفورم , دي نيتروبنزن , ديوكسين , پلي كلروبي فنيل , DDT , كلردكون , هالوتان , كلروبنزن ها . علائم : سردرد , تهوع , استفراغ , گيجي و سرگيجه  

n      cirrhosis : الكل , ارسنيك , وينيل كلرايد ( عامل آنژيوساركوما )

n       chronic liver disease : يخچال سازي , شيمي دانان , چرم سازي , تماس با تتراكلريد كربن و پلاتينيوم

n     

The kidney and urinary tract

نفروتوكسين ها : ارسنيك , بريليوم , سرب ( نارسائي كليه ) , كادميوم , جيوه , اورانيوم , حلال ها , حشره كش ها .     

n      يك چهارم سرطان هاي مثانه شغلي است . آمين هاي آروماتيك

 

Blood

اثرات سمي مستقيم روي سلول هاي خوني , مهار حمل اكسيژن توسط هموگلوبين ( مونواكسيد كربن توليد كربوكسي هموگلوبين مي كند ) , در گاراژها , سوختن ناقص سوخت , پليس راهنمائي رانندگي , متابوليسم متيلن كلرايد

n   methaemoglobin : توسط رنگ هاي آلانين , گازهاي نيتروز , كلرات پتاسيوم , نيتروبنزن ها , فنيلين ديامين , تولوئن ديامين , غذاهاي حاوي نيترات و نيتريت ها

n      haemolysis  : نفتالين , مس , تركيبات ارگانيك فلزات مثل تري بوتيلين و آرسين

n   anaemia : سرب ( توليد كم و تخريب زودتر گلبول هاي قرمز ) , در جوشكاري , نقاشي , جواهرساري , ذوب فلز , سفالگري ,

n      blood toxicity : بنزن : متابوليزه شده بر مغز استخوان اثر سمي دارد . لوسمي , aplastic anaemia

 

The heart and blood vessels

شواهدي دال بر ارتباط بيماري هاي قلبي با دي سولفيد كربن وجود دارد 

n      angina : كارگراني كه در معرض نيتروگليسيرين و اتيلن گليكول دي نيتريت قرار دارند

n      sudden death  : تماس حاد با بعضي از حلال ها ايجاد آريتمي مي كند

 

The reproductive system

گروه هاي شغلي : كاركنان بهداشتي درماني , تكنسين هاي آزمايشگاهي و دندانپزشكي , صنايع كاغذ , كارگران ساختماني , حمل و نقل , چاپ , پلاستيك , سرب    

 

Cancer

عوامل ارثي و محيطي ( تغذيه , سبك زندگي , شغل ) , ٢٠ تا ٤٠ درصد سرطان ها شغلي است .     

n       mutation : شروع تغييرات سلولي   

n      promotion : پيشبرد روند تبديل سلول ها به سلول هاي سرطاني

 

The immune system, allergies and sensitisation

memory : در تماس مجدد پاسخ سريعتر و قوي تر

واكنش هاي ايمني : هومورال و سلولي

antigens : موادي كه باعث پاسخ ايمني مي شوند

واكنش هاي ايمني : Type I يا آنافيلاكتيك ( در عرض چند دقيقه ) , Type II ( در عرض چند ساعت ) , Type III , Type IV    ( سلولار )  در عرض ٢٤ تا ٤٨ ساعت

آلرژي هاي شايع در محيط كار بيشتر پوست و ريه را درگير مي كنند .

علل شايع آسم آلرژيك و رينيت : لاتكس , فلئور , مايت ها , آنزيم ها دي ايزوسيانات ها , فلزات و تركيبات فلزي و بعضي از داروها

نمونه برداري وآناليز حشره كش هاي ارگانوفسفره

 ترجمه كننده:الهه كاظمي كارشناس بهداشت حرفه اي

شماره متد    62

محل نمونه برداری    هوا

- روش : نمونه به وسیله حجم مشخصی از هوا در یک تیوپ شیشه ای مخصوص  جمع آوری می شود   است. نمونه به وسیله تولوئن  جذبXAD-2 هر شیشه محتوی یک فیلتر فیبری و دو بخش جاذب

کار می کند، آنالیز می شود.FPD که به روش GC شده و به وسیله

- میزان حجم توصیه شده هوا و سرعت نمونه برداری : 480 لیتر اگر یک لیتر در دقیقه نمونه برداری شود ، به استثناء مالاتیون 60 لیتر اگر اگر یک لیتر در دقیقه نمونه برداری شود.

- وضعیت متد و ارزیابی متد : این روش موضوع ارزیابی روشهای اصلی بوده است .

- تاریخ : اکتبر 1986

- شیمیست : دونالد برنیگت

SALT/LAKECITY/ UTAH، OSHA, روشهای اصلی ارزیابی در آزمایشگا های تجزیه – توجهات ویژه

PEL-(PPM دی کلروس0 /1 میلی گرم بر متر مکعب (111/0

دیازینون1/0 (008/ 0 TLV-(PPM

 TLV -(PPM  کلروفریوس 2/0 میلی گرم بر متر مکعب (014/0 

 PEL -(PPM مالاتیون 15 میلی گرم بر متر مکعب(11/ 1

PEL -(PPM پاراتیون1/0 میلی گرم بر متر مکعب (008/0

(RAV- حدود اطمینان ( مبتنی بر

0019/0  دی کلروس

دیازینون   0/0030  

  0/0033 کلروفریوس

0/0303 مالاتیون

0/0031 پاراتیون

- لغزشهای قابل پذیرش برای توجهات ویژه(بخش 6/4 )

5.3% for Dichlorvos
5.3% for Diazinon
5.3% for Chlorpyrifos
5.6% for Malathion
5.3% for Parathion

1- مباحث عمومی

                                                                                                                                1-1- سابقه

1-1-1- تاریخچه

این ارزیابی متعهد شده که روند نمونه برداری معمولی برای  بخارات و آئروسلها ی 5 حشره کش  تکرارشده است را توسعه دهد و ارزشیابی OSHA ارگانوفسفره را که تجزیه آنها در آزمایشگاه آنالیز

نماید. چندین روش برای نمونه برداری از حشرو کش های ارگانوفسفره  وجود دارد. که آنها به واسطه  های نمونه برداری زیادی احتیاج دارند. فیلتر فیبر شیشه ای ، ایمپینجر اتیلن گلیکول ،تیوپ 50/100    یاتیوپ 33/66 میلی گرمی کروموزورب 102 .XAD-2  میلی گرمی

برخی ازاین متدها به یکی از این واسطه ها و برخی به دو یا چند واسطه احتیاج دارند .  جمع آوری وسایل  آنالیز با توجه به نمونه بردار های گوناگون باید متناسب باشد و یک وسیله برای استفاده در نمونه برداری باید راحت باشد.

XAD-2- روش نمونه برداری مشخص شده در این متد کاربردی : یک تیوپ شیشه ای حاوی جاذب 

  . این نمونه بردار جدید برای جمع آوری بخارات و XAD-2 و فیبر شیشه ای داخل تیوپ و جلوی

آئروسل های حشره کش های ارگانوفسفره مناسب و موثر است.

 در OSHA2-1-1- اثرات سمی : (این قسمت  فقط جهت اطلاع است ونبایدبه عنوان خط مشی کلی

نظرگرفته شود )

حشره کش های فسفره پتانسیل بالقوه ای برای سمیت حاد دارند . که از یک ترکیب به ترکیب دیگر متفاوت است پاراتیون بسیار سمی است و LD50    آن از راه دهانی 2است . ماراتیون کمترین سمیت را در بین حشره کش های ارگانو فسفره دارد با LD50    دهانی 1400 . این مواد به عنوان آنتی کولین استراز عمل می کند.

افزایش ترشح بزاق ، عرق ریزی ،برادی کاردی ، نگرانی ،اختلالات عصبی ،با صدای اضافه صحبت کردن ،فقدان جهت یابی و تشنج از نشانه هاو علامت های مشخص مسمومیت با حشره کش های ارگانو فسفره در کارگران است. کوتاهی تنفس در افرادی که با دوز بالا تماس داشته اند ، اغلب باعث مرگ می شود.                                                                                                                                                                                                                    

مالاتیون و دی کلروس گواه و نشانه هایی از سرطانزایی در حیوانات نشان نداده اند. پاراتیون و دیازینون موارد خفیفی را نشان داده اند . همه حشره کش ها ی ارگانوفسفره در این ارزیابی از راه پوست جذب شده اند . این گزارش در PELدر OSHAو TLVدر ACGIHآمده است.

3-1-1- مواجهه های محل کار

در سال 1975 ، 666 ملیون پوند حشره کش در ایالات متحده تولید شدند.در یک تخمین 8700 کارگر در تولید و ساختن آنها در سال 1972 استخدام شدند . هر چند ، در این صنایع بیش از 350000 کارگر دیگر نیز به طور بالقوه در مواجهه بودند زیا کار آنها به نحوی با تولیدات حشره کش ها در تماس بودند.

4-1-1- معیارهای فیزیکی و دیگر اطلاعات توصیفی

 

GAS    =  CLOSE  AIR  SUPPORT     62-73-6

MV: MAGE WATT   220/98

تراکم  :415/1 در 25 درجه سانتی گراد

mmhg نقطه جوش : 117 درجه سانتی گراد در 10

 در 20 درجه سانتی گراد mmhg فشار بخار : 012/0

رنگ: کهربایی بی رنگ

C4 H7 CL2O4P فرمول ملکولی :

PPVD مترادف:

 

2-1- حدود تعریف پارامتر ها : هوایی که در این متد ها ذکر شده مبنایی است برای اختصاص دادن 60 لیتر هوا برای مالاتیون و 480 لیتر برای سایر حشره کش ها ، میزان جذب سطحی 2لیتر در یک دقیقه

1-2-1- بازیابی محدودیت ها درروش آنالیز : کشف محدودیت ها در روش آنالیز زیر آورده شده است . تعدادی از روشهای آنالیز قله ای را نشان می دهد که در آن در حدود 5 دقیقه زمان نزدیک آلوده  کننده است.


 

 

 

 

 

2-2- معرف

هیچ معرفی مورد نیاز نیست .
3-2- روش نمونه برداری

1-3-2- در هنگام اتصال تیوپ به پمپ نمونه برداری ، به هیچ وجه تیوپ را در جلمی نمونه بردار قرار ندهید. نمونه بردار باید به صورت عمودی در ناحیه تنفسی کارگر نصب شود بطوری که مانعی برای کارگر نباشد .

2-3-2- بعد از اتمام نمونه برداری ،نمونه بردار را جدا کرده و در آن را مهرو موم  کنید.

3-3-2- بعد از اتمام نمونه برداری ، دو سر نمونه بردار را به روش OSHA  مهرو موم  کنید.

4-3-2- با هر ست نمونه بردار حداقل یک کاغذ سفید ارائه می شود . این برگه ها باید در همه نمونه برداری ها به جز مواردی که هوا در آن از هوا نمونه برداری نشده است.

5-3-2- توده نمونه برداری باید به تنهایی برای آنالیز فرستاده شدو نه به همراه هوای نمونه برداری شده.

4-2- گنجایش نمونه بردار 

وقتی از هوای کنترل شده حاوی 9/0 آئروسل دیازینون یا  8/38 مالاتیون،که در نمونه برداری از آنها از وسیله توصیه شده استفاده شده است ، کمتر از 5 % نقطه شکست بعد از 5/1ساعت از زمان پیشنهادی برای آن ماده مشاهده می شود . 5 % نقطه شکست به عنوان نقطه ای تعریف می شود که 50% از جمع آوری کل از تمام تیوپ در ناحیه پشتیبان مشاهده می شود . برخی از آنالیت ها به میزان کافی در دسترس نیستند . دیازینون و مالاتیون حشره کش های ارگانوفسفره ای هستند که برای تولید یک آئروسل غلیظ استفاده نمی شوند ، بلکه نماینده سایر حشره کش های ارگانوفسفره هستند. دیازینون برای سنجش توانایی نمونه بردار در جمع آوری 8 ساعته استفاده می شود.

مالاتیون برای سنجش ماکزیمم مقدار آنالیتی که نمونه بردار باید داشته باشد استفاده می شود. سه نوع دیگر حشره کش های ارگانوفسفره به عنوان پایه ای برای تست های وابسته استفاده می شود .  

مطابق تست توانایی نمونه بردار در نگهداری ارگانوفسفره ها در تعیین غلظت هدف برای هر آنالیت باید از 6 تیوپ نمونه برداری بدست آید.

رطوبت هوا (% 80 رطوبت نسبی ) در تیوپ برای 8 ساعت به میزان 1، پس از تجزیه نمونه میزان آنالیت های حاضر در این سطح مشخص می شوند .

تیوپ های نمونه برداری جدید  باید با یک بابلر اتیلن گلیکول ، حاوی دیازینون شوند . میزان دیازینون مشخص شده به وسیله دو نمونه بردار باید یکسان باشد. 

3- روش تحلیل

1-3- دستگاه

1-1-3- گاز کروماتو گرافی مجهز به FPD

2-1-3- ستون ACG  می تواند مداخله گرها را از حشره کش ها تفکیک کند                           

3-1-3- آمپول 2 و4 میلی متری شیشه ای با کلاهک PTFE

4-1-3-فلاسک حجم سنجی وپیپت برای آماده کردن استانداردها رقیق سازی و انجام تزریقات 

5-1-3- ترازوی آنالیزی

2-3- معرفها

1-2-3- هیدروژن ، هوا ، اکسیژن و نیتروژن

2-2-3- دی کلروس  در سنجش مجهول استفاده می شود و می تواند در          سرویس ساخته شود .

3-2-3- دیازینون ،کلروفروس ،مالاتیون . پاراتیون . استانداردهای            سرویس در این ارزیابی استفاده می شود .

4-2-3- تولوئن آمیخته با حشره کش

5-2-3- تری بوتیل 1 فسفروس

6-2-3- استخراج جذب سطحی در محلول ( از یک روش استاندارد داخلی استفاده میشود )بوسیله اضافه کردن 8 میلیلیتر از 5-2-3- در 100 میلی لیتر تولوئن . در غیر این صورت فقط تولوئن استفاده می شود .

3-3- تهیه مقدمات استاندارد

ذخیره استاندارد محلول به وسیله اضافه کردن آنالیت به تولوئن آماده می شود . میزان محلول استاندارد به وسیله تزریق حجم میکرو لیتری مشخصی از ذخیره محلول به دو میلی لیتر محلول جاذب در یک ویال مهر و موم شده ، تهیه می شود .

4-3- آماده سازی نمونه

1-4-3- فیلتر فیبر و 270 میلی گرم منطقه نمونه برداری به 4 میلی لیتر میال انتقال می یابد. فوم اولیه و 140 میلی لیتر از جاذب را در یک ویال جداگانه وارد می کنند. یک شیشه قیفی شکل کوچک می تواند در این انتقال کمک کننده باشد . انتهای قسمت دمو فوم دور ریخته می شود . تیوپ نمونه برداری را نباید دور انداخت ، شاید پس از شستشو به وسیله سورفکتانت یا محلول های شستشو مجددا قابل استفاده باشد.

2-4-3-   2 میلی لیتر محلول جاذب به هر ویال اضافه می شود.

3-4-3-ویال ها را با PTFE مهر وموم میکنیم و به مدت یک ساعت اجازه می دهیم جذب صورت پذیرد . در طول این زمان چند بار ویال را بهم می زنیم .

شرایط GC

دمای ابتدای کالوم                                                              0  C150

زمان نگهداری در ابتدای کالوم                                                   min2

دمای برنامه                                                                      16

دمای نهایی                                                                          c 200

زمان نهایی                                                                            min8

میزان نیتروژن                                                                     5

حجم تزریق                                                                          ml  3/1

ستون GC

شرایطFPD

میزان جریان هیدروژن                                                        200

میزان جریان اکسیژن                                                         600

میزان جریان هوا                                                                 30

دمای دتکتور                                                                           c  300

2-5-3- استفاده از روش مناسب مثل : یکپارچگی الکترونیکی برای اندازه گیری پاسخ های دتکتور

3-5-3- استفاده از استاندارد های درون پروسه ای برای تهیه منحنی کالیبراسیون که چندین حلال در آن استفاده می شود .

6-3- مداخله گرهای آنالیزی

1-6-3- هر ترکیبی مداخله گرهایی در هنگام نگهداری دارد . معمولا شرایط کروماتوگرافی در صورت تغییر مداخله گرها تغییر می کند.

2-6-3- زمان نگهداری یک ماده جهت شناسایی هویت آن مهم نمی باشد . آنالیزی به وسیله ستونهای GC متناوب در یک دتکتور FPD  شناسایی شده که توسط سولفور برای حشره کش های سولفوره است . میزان جرم اسپکتومتری روش دیگری برای شناسایی حشره کش های سولفوره.

کروماتوگرافی مایع با کارآیی زیادHPLC) )

 

HPLC  فرایندی است که در اواخر سال 1960 به وجود آمد. اصلی ترین پیشرفتهایی که در آن زمان تحقق پیدا نمود شامل :

1-      اندازه ذرات جامد بسته بندی شده از 200-150 میکرون به 10-5 میکرون تقلیل پیدا کرد.

2-      ذرات ریز تفکیک پذیر ی و دقت جدا سازی را افزایش داده و استفاده از ستون های کوچکتر و کوتاه تر فراهم گردید . 

اجزاء اصلی و عملکرد سایر اجزاء HPLC

1-      یک یا چند مخزن ذخیره حلال از جنس شیشه ، فولاد زنگ نزن بیشتر برای نگهداری فاز متحرک دارد.

الف -فاز متحرک معمولا از طریق یک پاشنده SPARGER ، یک سیستم مکنده ،وسیله گرمسازی / همزنی نیز ممکن است مورد استفاده قرار گیرد.

ب – محلولهای فاز متحرک معمولا قبل از استفاده از یک پیش فیلتر عبور داده می شوند تا گرد و غبار و ذرات معلق آن گرفته شود.

ج- ELUTION ممکن است :

* ISOCRATIC : یک ترکیب ثابت فاز متحرک

*میزان افت شویندگی GRADIENT ELUTION  : دو حلال  با بیشتر که نسبت اختلاطشان در یک برنامه تغییر کند . حلالهایی با پلاریته مختلف با یکدیگر مخلوط می شوند و معمولا ایجاد گرادیانی از تغییر پلاریته در ستون می نمایند.

 

2-      سیستم پمپاژ :

الف – سیستم پمپاژ باید بتواند :

ü       بتواند تا تقریبا 6000 پوند بر اینچ مربع فشار ایجاد کند .

ü       یک خروجی بدمن ضربان از طریق دمپر ایجاد کند  .

ü       میزان جریانی برابر 10-1/0 میلی لیتر بر دقیقه برقرار نماید .

ü       تکرار پذیری میزان جریان را تا 5 % یا بهتر انجام دهد .

ü       تعیین مقاومت در برابر خوردگی با حلال های مختلف

ب- توجه داشته باشید که انفجار ناشی از فشار با لا زیاد مورد توجه نمی باشد. مایعات مانند گازها متراکم نمی شوند .

ج- احتمال آتش سوزی در اثر حلال وجود دارد .

د- از سرنگ های پر کننده جهت نشت یابی پمپ ها و خطوط لوله کشی استفاده کنید.

3- سیستم تزریق نمونه :

الف- سیستم تزریق نمونه مانند گاز کروماتوگراف از طریق سیستم جداره لاستیکی انجام می شود که تقریبا 1500 پوند براینچ مربع فشار محدود می شود .

ب- در اکثر HPLC  ها ی پیشرفته ،تزریق نمونه توسط یک حلقه نمونه برداری انجام می شود.

 

ü       حلقه LOOP  یک دریچه یا شیر چند موقعیتی است که می تواند تقریبا 500 میکرولیترنمونه را تزریق نماید.

ü       زمانیکه شیر باز می گردد،حلقه به جریان فاز متحرک وصل شده و نمونه با فشار وارد ستون می گردد.

ü      

 

4-ستون ها

الف- ستون ها معمولا از جنس لوله های فولاد زنگ نزن هستند .

ب- طول آنها معمولا 30-10 سانتی متر است.

ج- قطر داخلی رایج آنها 40-4 میلی متر و نوع جدید تر آنها که کارایی بیشتری دارند دارای قطر داخلی 6/4-1 میلی متر است.

د- اندازه بسته های ذرات معلق معمولا 10- 5 میکرومتر است .

ه- بسته های ذرات معلق معمولا شامل :

a-ذرات سیلیکا

ü       ذرات سیلیکا از آمیختن شیمیایی ذرات ریز انباشته شده ای که اقطار بسیار یکنواختی پیدا می کنند ، تهیه می گردند.

ü       سیلیکا ممکن است بدون رو کش  و یا رو کش دار یا یک فیلم آلی مورد استفاده قرار گیرند .

b-سایر بسته های مورد استفاده شامل :

ü       رزین های تبادل کننده یونی

ü       پلیمر متخلخل

ü       ذرات آلومینا

5- دتکتورها

الف- رایجترین  دتکتورها براساس میزان جذب نور مرئی و یا uv ماده مورد تجزیه با استفاده از یک سلول z کار می کنند.

6- کاربردهای HPLC :

ü       کروماتوگرافی مایع- مایع :در این نوع ،ماده بسته بندی با روکشی از مواد باباند غیر هم ظرفیت برروی یک ماده جذب می شوند.

ü       کروماتوگرافی –BONED PHASE  LIQUID روکش فاز ثابت مایع

ü       کروماتوگرافی مایع – جامد : فاز ثابت یک سطح جامد قطبی است

  1.        کروماتوگرافی مایع- مایع

ü کروماتو گرافی فازنرمال : کروماتوگرافی تقسیمی است که فاز ثابت غیر قطبی              

- در ابتدا قطبی ترین اجزاء شسته می شوند.

- با افزایش قطبی شدن فاز متحرک زمان شستشو کاهش می یابد.

ü       کروماتوگرافی فاز معکوس : کروماتوگرافی تقسیمی است که فاز ثابت غیر قطبی               و فاز متحرک قطبی است .

- در ابتدا قطبی ترین اجزاء شویش می شوند.

- با افزایش قطبی شدن از متحرک زمان شستشو افزایش می یابد.

- از آنجایی که آب حلال انتخابی پروتئین هایی نظیر DNA و غیره است ،برای اکثر کاربردهای بیولوژیک مناسب است .

ü       در حدود 75 % HPLC :

- در فاز معکوس کار می کند .

- از فاز های ثابت کربن 8 و کربن 18 استفاده می شود.

-از متانول ،تتراهیدروفوران به عنوان فاز متحرک به تنهایی یا در مخلوط محلول مایع استفاده می کنند.

  1.        کروماتوگرافی مایع – جامد : جامد جذبی ماده مورد تجزیه یا فاز متحرک برای اتصال در محل هایی در فاز ثابت رقابت می کند.

ü       میزان قطبی بودن فاز متحرک ممکن است تغییر کند ،اما فاز متحرک ثابت تغییر نمی کند.

ü       سیلیکا رایجترین فاز ثابت در حدود 90 % کاربرد دارد .

               - سطح گروه های OH با ماده مورد تجزیه از طریق اتصال H و فعل و انفعالات دو قطبی با یکدیگر تداخل پیدا می کند.

               - در ابتدا مواد مورد تجزیه غیر قطبی شکسته می شوند. 

- روش با وزن ملکولی کمتر از 500 بهترین کاربری را دارد ،ملکولهای غیرفابل حل در آب ،ملکول های غیر قطبی جدا می گردند.

  1.        کروماتوگرافی تبادل یونی با کا رآیی بالا 

1-      ستون با

ü       یک رزین تبادل کننده پلی استیرن با دامنه ذرات کوچکتر از 10 میکرون تهیه و بسته بندی می شود.

ü       با ذرات سیلیکایی با پایه رزین مبادله کننده یونی بسته بندی می شود.

رزین پلی ساخارید که بطور معمول در شناخت پروتئین ها با ستون باز مورد استفاده قرار می گیرند

بخش اول : مشخصات ماده

نام : گريس

اسامی مترادف/ فرمول شيميايی : انواع گريس ها

آدرس سازنده/ تهيه کننده : _____

بخش دوم : خطرات و مقادير آن

حد مجاز 8 ساعته: _____       حد مجاز تماس کوتاه مدت : _____

غلظت تقريبی : _____

 بخش سوم : مشخصات فيزيکی

نقطه جوش : بيش از  °C149            نقطه ذوب : ___                  نقطه انجماد : ___

حلاليت در آب : غير قابل حل            وزن مخصوص : 05/1-87/0        وزن مولکولی : ___

چگالی بخار  : بيش از 5                   فشار بخار : کمتر از mHg 5         ميزان تبخير : کمتر از 1

حالت فيزيکی : شبه جامد روان                     بو و شکل ظاهری : با بوی خفيف هيدروکربن   نفتی – قهوه ای

بخش چهارم : اطلاعات آتش سوزی و انفجار

نقطه آتش سوزی : Cº91         حد پايين انفجار : ____              دمای خود اشتعالی : ____

حد بالای انفجار : ____

مواد خاموش کننده : از پودر خشک ، CO2 ، فوم و اسپری آب استفاده کنيد .

خطرات انفجار و آتش سوزی : ____

روش ويژه اطفاء حريق : از آب به جز حالت اسپری استفاده نکنيد . از آب برای خنک کردن مخازنی که در معرض آتش سوزی قرار دارند ، استفاده نکنيد . اسپری ممکن است برای شستن نشتی استفاده شود .

ساير اطلاعات : استفاده از دستگاه تنفسی

بخش پنجم : اطلاعات مربوط به واکنش ماده

ثبات / پلی مريزاسيون : اين مواد پايدار بوده و پلی مريزاسيون خطرناک واقع نمی شود .

نا سازگاری شيميايی : با مواد اکسيد کننده قوی ناسازگار می باشد

توليد مواد خطرناک در اثر تجزيه : در اثر تجزيه گازها و بخارات خطرناک دی اکسيد کربن (CO2) و بدليل احتراق ناقص منواکسيد کربن (CO) توليد می شود 

بخش ششم : اطلاعات مربوط به خطرات بهداشتی

راههای ورودی :

تماس پوستی - استنشاق - تماس چشمی - گوارش

اثرات حاد : باعث التهاب خفيف چشم و بلع آن باعث مسموميت می شود .

اثرات مزمن : تماس های مکرر با پوست موجب التهاب آن می شود .

عوارض ماده :

سرطان زايی : -           ناهنجاری زايی : -             اثرات توليد مثل : -                  جهش زايی : -

کمک های اوليه

چشم ها : شستشوی سريع چشم ها حداقل به مدت 15 دقيقه . درصورت لزوم به چشم پزشک مراجعه کنيد .

پوست : شستشوی سريع پوست با آب و صابون به مقدار زياد و چنانچه التهاب پوست توسعه يافت به پزشک مراجعه کنيد .

استنشاق : انتقال مصدوم به هوای تازه و دادن تنفس مصنوعی در صورت لزوم . اگر تنفس مشکل است به او اکسيژن بدهيد . به پزشک مراجعه کنيد .

گوارش : به شخص بيهوش چيزی نخورانيد به شخص هوشيار آب زيادی داده و او را وادار به استفراغ نکنيد به پزشک مراجعه کنيد .

بخش هفتم : روش جمع آوری ضايعات ناشی از نشتی و ريخت و پاش

نشتی : نشتی را فوراً در کوچکترين مکان جمع آوری کنيد.منابع جرقه را دور کنيد . نشتی را با روشهايی مانند مکش ، خلاء و وسايل مکانيکی بازيافت کنيد.سيالات باقيمانده را بوسيله مواد جاذب بازيافت کنيد.محصول غير قابل بازيافت ، خاک آلوده و مواد ديگر را بايد در ظروف مناسب جمع آوری ضايعات جا داد . از ريختن ضايعات به رودخانه و مسيرهای آبرو خوداری نماييد. 

جمع آوری ضايعات : تا جائيکه مقدور می باشد ضايعات را بازيافت کنيد . جمع آوری و انباشت ، حمل و نقل و بازيافت ضايعات بايد مطابق با قوانين محلی باشد .

 بخش هشتم : پيشگيری و حفاظت ويژه

وسايل حفاظت فردی :

دستکش - دستگاه تنفسی - عينک - کفش ايمنی - لباس حفاظتی

ساير تجهيزات : _____

روش انبار کردن : در ظروف دربسته و به دور از گرما ، جرقه ، شعله و عوامل اکسيد کننده نگهداری شود .

کنترل مهندسی : ايجاد تهويه مناسب در محل                       

اطلاعات مخصوص حمل و نقل : با احتياط حمل شود .

+ نوشته شده در  شنبه هفتم شهریور 1388ساعت 12  توسط رحیمی نژاد  |  2 نظر

 

 

msds روغن موتور

 

بخش اول : مشخصات ماده

نام : روغن ها

اسامی مترادف/ فرمول شيميايی : روغنهای موتور ، کمپرسور ، انتقال حرارت ، دنده

آدرس سازنده/ تهيه کننده : _____

بخش دوم : خطرات و مقادير آن

حد مجاز 8 ساعته: _____       حد مجاز تماس کوتاه مدت : _____

غلظت تقريبی : _____

بخش سوم : مشخصات فيزيکی

نقطه جوش °C615-340             نقطه ذوب :-36°C                  نقطه انجماد : :-36°C   

حلاليت در آب : غير قابل حل        وزن مخصوص : 91/0-86/0        وزن مولکولی : ___

چگالی بخار  : بزرگتر از يک           فشار بخار : کمتر از kpa 1         ميزان تبخير : کمتر از 1/0

حالت فيزيکی : مايع                         بو و شکل ظاهری : با بوی هيدروکربن    نفتی – قهوه ای تيره

بخش چهارم : اطلاعات آتش سوزی و انفجار

نقطه آتش سوزی : Cº240-200         حد پايين انفجار :               دمای خود اشتعالی : بيش از  Cº300

حد بالای انفجار : ____

مواد خاموش کننده : از پودر خشک ، CO2 ، فوم و اسپری آب استفاده کنيد .

خطرات انفجار و آتش سوزی : ____

روش ويژه اطفاء حريق : آب يا فوم موجب سر رفتن يا پاشيدن روغنها به بيرون می شود.از آب برای خنک کردن مخازنی که در معرض آتش سوزی قرار دارند ، استفاده کنيد . اسپری آب ممکن است برای شستن نشتی استفاده شود .

ساير اطلاعات : بدليل توليد CO2,CO هنگام آتش سوزی در محيطهای سربسته بدون دستگاه تنفسی وارد نشويد

بخش پنجم : اطلاعات مربوط به واکنش ماده

ثبات / پلی مريزاسيون : اين مواد پايدار بوده و پلی مريزاسيون خطرناک واقع نمی شود .

نا سازگاری شيميايی : با مواد اکسيد کننده قوی ناسازگار می باشد

توليد مواد خطرناک در اثر تجزيه : در اثر تجزيه گازها و بخارات خطرناک دی اکسيد کربن (CO2) و بدليل احتراق ناقص منواکسيد کربن (CO) توليد می شود 

بخش ششم : اطلاعات مربوط به خطرات بهداشتی

راههای ورودی :

تماس پوستی - استنشاق - تماس چشمی - گوارش

اثرات حاد : باعث التهاب خفيف چشم و بلع آن باعث مسموميت می شود .

اثرات مزمن : تماس های مکرر با پوست موجب التهاب آن می شود .

عوارض ماده :

سرطان زايی : o           ناهنجاری زايی : o              اثرات توليد مثل : o                  جهش زايی : o

کمک های اوليه

چشم ها : شستشوی سريع چشم ها حداقل به مدت 15 دقيقه . درصورت لزوم به چشم پزشک مراجعه کنيد .

پوست : شستشوی سريع پوست با آب و صابون به مقدار زياد و چنانچه التهاب پوست توسعه يافت به پزشک مراجعه کنيد .

استنشاق : انتقال مصدوم به هوای تازه و دادن تنفس مصنوعی در صورت لزوم . اگر تنفس مشکل است به او اکسيژن بدهيد . به پزشک مراجعه کنيد .

گوارش : به شخص بيهوش چيزی نخورانيد به شخص هوشيار آب زيادی داده و او را وادار به استفراغ نکنيد به پزشک مراجعه کنيد .

بخش هفتم : روش جمع آوری ضايعات ناشی از نشتی و ريخت و پاش

نشتی : نشتی را فوراً در کوچکترين مکان جمع آوری کنيد.منابع جرقه را دور کنيد . نشتی را با روشهايی مانند مکش ، خلاء و وسايل مکانيکی بازيافت کنيد.سيالات باقيمانده را بوسيله مواد جاذب بازيافت کنيد.محصول غير قابل بازيافت ، خاک آلوده و مواد ديگر را بايد در ظروف مناسب جمع آوری ضايعات جا داد . از ريختن ضايعات به رودخانه و مسيرهای آبرو خوداری نماييد. 

جمع آوری ضايعات : تا جائيکه مقدور می باشد ضايعات را بازيافت کنيد . جمع آوری و انباشت ، حمل و نقل و بازيافت ضايعات بايد مطابق با قوانين محلی باشد .

بخش هشتم : پيشگيری و حفاظت ويژه

وسايل حفاظت فردی :

دستکش- دستگاه تنفسی-عينک-  کفش ايمنی- لباس حفاظتی

ساير تجهيزات : _____

روش انبار کردن : در ظروف دربسته و به دور از گرما ، جرقه ، شعله و عوامل اکسيد کننده نگهداری شود .

کنترل مهندسی : ايجاد تهويه مناسب در محل                      

اطلاعات مخصوص حمل و نقل : با احتياط حمل شود .

+ نوشته شده در  جمعه پنجم تیر 1388ساعت 10  توسط رحیمی نژاد  |  4 نظر

 

 

 

 

۸ ارديبهشت ماه 1388 مصادف با 28 آوريل 2009 ميلادي ، روز جهاني بهداشت حرفه اي به

همه تلاشگران عرصه كار و صنعت مبارك.

شعار روز جهاني بهداشت حرفه اي :

Health and life at work : a basic human right

بهداشت و زندگي در محيط كار : حق اوليه انسان

 

 

+ نوشته شده در  دوشنبه هفتم اردیبهشت 1388ساعت 11  توسط رحیمی نژاد  |  10 نظر

 

 

 

 

چه اسفندها .....آه !

چه اسفندها دود کردیم !

برای تو ای روز اردیبهشتی

که گفتند این روزها می رسی

از همین راه !

نوروز مبارک

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هشتم اسفند 1387ساعت 8  توسط رحیمی نژاد  |  3 نظر

 

 

کادمیوم

 

 

 قسمت اول : شناسائي ماده

 شرح فلز كادميوم يا پودر آن:

اين ماده به طور طبيعي در سولفيد كادميوم معدني وجود دارد. اين فرم ماده بسيار نادر است و بيشترين كادميوم به وسيله استخراج از ديگر سنگهاي معدني شامل سرب ، مس ،روي بدست آمده است. سنگ معدن سولفيد روي مهمترين منبع اين ماده  مي باشد، كه به وسيله تقطير مستقيم يا پروسه الكتروليت بدست مي آيد. اين ماده در آبكاري ساير فلزات ،سيستم ايمني آتش ، باطريهاي ذخيره كننده نيكل – كلسيم، سيماي انتقال دهنده قوي، تلويزيون هاي تابنده، رنگهاي كه در لعاب سراميك استفاده مي شود. ماشينهاي لعاب، پخت لعاب، فتو گرافي و ليتوگرافي ، يك سو كننده سلنيوم ، الكترود  استفاده شده در لامپهاي گازي كادميوم ، و سلولهاي فتوالكتريك مانند ضد قارچها و پيل هاي استاندارد و ستون كه در كنترل راكتور ها استفاده مي شود.

ديگر عناوين:CAS NO.7440-43-9 و كادميوم كلوئيدي

اخطار: كادميوم فلزي با سميت بالاست ، علامتهاي مسميت ممكن است با گذشتن ساعات بسيار  نشان داده شود كه شامل ادم ريوي (مايع داخل ريه ها) مهلك است. همچنين اثرات مزمن آن شامل خطرات كليوي مي باشد و بسياري از نمايندگان دولتها سرطان زايي اين ماده را تشخيص داده اند.  پودر كادميوم آتش زا مي باشد و آتش قابل توجه و خطر انفجار را ايجاد مي كند.

 

 قسمت دوم : حدود مواجهه شغلي

 

1992 OSHA PEL:            8 –hr TWA=5 μg/m³                                                                       

1992 OSHA SECAL:      TWA= 15 or 50 μg/m³                                                                       

1990 IDLH level:             50 μg/m³ 

 1993-94  ACGIH  TLVS  :      TWA:0.01mg/ m³  )total dust)- class A2 carcinogen     

                                                    TWA:0.02 mg/ m³  (قابل تنفس   )

  1991 DFG (Germany)MAK:(هيچ عددي محرز نگرديد)       

  1992 NIUOSH  REL:  سرطان زا ،نگهداري در پايين ترين حد ممكن     

 

سميت:

انسان، تنفسي،LC LO : mg/ m³    39 در 20 دقيقه ايجاد تغييرات قلبي ،تشكيل لخته خون در عروق و فشار تنفسي

موش ،خوراكي،:  LD50   mg/ m³    39 در 20 دقيقه جزئياتي گزارش نشده است

 زنان  ، تنفسي ، LC LO : mg/ m³    39 در 20 دقيقه پيوسته ،براي ساليان ايجاد تومور ريه مي نمايد.

مردان، TCLO: μg/m³ 88  در طي 8سال ايجاد سميت در كليه و ميزناي و همچنين پروتئين در ادرار  مي نمايد.

قسمت سوم: خواص فيزيكي

نقطه جوش:    F1409  يا     C765

نقطه ذوب:      F610  يا     C321

فشار گاز:mm Hg  095/0 در   F 6/609 يا     C9/320

شاخص انكسار: 13/1

وزن مولكولي: 4/112

غلظت: 642/8

حلاليت در آب: غير قابل حل

حلاليت در ساير حلال ها :به سرعت در نيتريك حل مي شود ،به آهستگي در هيدروكروريد حل مي شود و همچنين در ديگر اسيد ها . حالت جامد اين ماده  در حلال نيتريك  قابليت حل شدن دارد ولي  در حالت پودري در معرض  خطر واكنش انفجار مي باشد.

شكل ظاهري و بو: نقره اي – سفيد ،ته رنگ آبي ،درخشان، بي بو، فلز صاف كه به راحتي با چاقو بريده ميشود و حالت پودري آن به رنگ  مايل خاكستري –سفيد مي باشد

قسمت چهارم: آتش و انفجار

نقطه شعله: گزارشي نشده است

 : LELگزارشي نشده است                         UEL: گزارشي نشد ه است

وسايل اطفاء حريق مناسب: حالت جامد آتش زا نمي باشد ولي در حالت پودري ريز تابنده مي باشد(يك قانون وجود دارد كه پودر هاي كه ريزتر مي باشند پنانسيل بيشتري براي انفجار دارند) بهترين وسيله اطفاء در اين مورد دي اكسيد كربن ، پودر شيميايي خشك و شن مي باشد

خطرات آتش هاي غير معمول يا انفجار: پروسه هاي كه گرد و غبار كادميوم توليد مي كنند مانند بريدن، آسياب كردن يا جوشكاري  احتمال يك انفجار جدي را در كنار منابع احتراق وجود دارد بنابراين بايد از توليد توده گرد وغبار كادميوم  جلوگيري كرد.

مقابله با آتش: آتش ممكن است توليد مواد سمي نماييد بنابراين پوشيدن  تجهيزات تنفسي  با حمايت كنند هاي كامل صورت در فشار ضروري يا فشار مثبت لازم مي باشد.

 

قسمت پنجم : واكنش پذيري

 

استواري /  پليمريزاسيون : كادميوم به راحتي در مقابل رطوبت هوا سياه مي شود كه اين تغيير رنگ اكسيداسيون كادميوم

 مي باشد. نوع فلزي كادميوم در هواي خشك پايدار ولي حالت پودري آن آتش زا مي باشد. فلز كادميوم در دماي176 درجه فارنهايت يا 80 درجه سانتيگراد شكسته مي شود.

تركيبات ناسازگار با  كادميوم: شامل آمونيوم نيتريت ،هيدروزيك اسيد، تروريم، روي، آمونياك، سولفور، سلنيوم،  نيتريل فلورايد و عوامل اكسيداسيون مي باشد .

 از تركيباتي كه بايد دور نگهداشته شود: توليد گرد و غبار كادميوم ،در معرض قرار گرفتن در مقابل منابع گرما و احتراق  و ارتباط با مواد ناسازگار(غير قابل تركيب). توليد اكسيد كادميوم سمي مي نمايد.

 

قسمت ششم: خطرات بر روي سلامتي

 

سرطان زايي: بر طبق ليست موسساتي كه در ذيل بيان خواهد شد كادميوم يك ماده سرطان ز ا مي باشد.

IARC CLASS 2A   :ممكن است بر روي انسان  سرطان ز  باشد  

NTP CLASS 2   :     به طور معقول انتظار مي رود كه سرطان ز ا باشد   

NIOSH CLASS X   : سرطان ز ا 

ACGIH   TLV-A2 :   مشكوك به سرطان زايي بر روي انسان  

EPA-BI  :احتمالا بر روي انسان سرطان ز ا مي باشد    

DFG MAK –A2  :بي شك فقط بر روي حيوانات سرطان ز ا مي باشد 

خلاصه از ريسكهاي موجود: فيوم ها  و گرد غبارهاي كه از طريق تنفس وارد مي شوند معمولاً ايجاد اثرات حاد در طي 24 ساعت مي نمايند.  اين اثرات شامل سند روم شبه طب انفوانزا  مانند (طب فلزي )كه داراي علائمي مانند تب و لرز، درد عضلاني بخصوص در پشت و دست و پا مي باشد  و چنانچه فرد بيشتر در معرض تماس قرار گيرد ادم ريوي(مايع در ريه) ايجاد مي گردد كه ممكن است به مرگ ختم شود .و اگر شخص احيا گردد ممكن است در قرباني تغييرات در ريه مانند فيبروز ريه و تغييرات عروقي ايجاد گردد.

تماس طولاني با كادميوم ايجاد خطراتي در كبد و كليه مي نمايد(7 تا30 سال) كه اولين علائم اختلال در لوله ها وجود پروتين در ادرار مي باشد( گلوگز در ادرار نيز ديده شده است) همچنين كاهش تراكم استخوان در افراد در معرض كادميوم نيز ديده شده است.

اثرات مستقيم از در معرض قرار گرفتن مستقيم كادميوم گزارش نگرديده است ولي بطور غير مستقيم اين ماده بروي تنظيم كننده هاي كلسيم و فسفر موجود در كليه ها اثر دارند كه مواد مذكور بر قدرت و سلامتي استخوانها اثر مي گذارند. مطالعات نشان مي دهد كه هميشه بين آنمي(كاهش گلبولهاي خون) و بالا رفتن سطح كادميوم رابطه مستقيم وجود دارد. از سلنيوم و روي براي متوقف كردن مسموميت با  كادميوم استفاده مي شود، بعنوان مثال پيوند سلنيوم و كادميوم  از ورود كادميوم از طريق بافتهاي بدن جلوگيري مي كنند و روي در مكان متابوليك مشابه با كادميوم رقابت مي كند.

بدترين اختلالات پزشكي در تماسهاي دوره اي طولاني : كليه ها ، خون ،اختلال تنفسي

اندامهاي هدف: خون ،كليه ها، كبد، سيستم هاي تنفسي

مسير هاي ورودي ابتداي: استنشاق ،قورت دادن

اثرات حاد: استنشاق ممكن است ايجاد سوزش در چشمها ، بيني و گلو همچنين تهوع و استفراغ ،اسهال، قولنج شكمي ، گرفتگي قفسه سينه ، سرفه ، سردرد و ضعف گردد. ادم ريوي بعد از 24 ساعت تماس مي تواند پيش رفت سريع داشته باشد و صدمات كليوي ممكن بعد از تماس حاد رخ  دهد، ولي اين اثرات بيشتر شبيه تماسهاي مزمن مي باشد.

اثرات مزمن: اين اثرات ممكن  است با تاخير بعد از گذشت چند سال بعد از آخرين تماس ايجاد مي گردد. كه شامل سوراخ شدن تيغه بيني ، كاهش حس بويايي ،برونشيت حاد، نفخ ، بي اشتهايي ، بي خوابي ، افسردگي ، آنمي ، زردي ، خطرات كليوي ، دمونيزريشن استخوان ، فيبروز ريوي ، سرطان در تنفس طولاني

 

كمكهاي اوليه:

چشمها: به مصدوم اجازه ندهيد چشمهاي خود را بمالد و يا محكم ببندد. پلاكها را باز و بالا نگهداريد و آب را فوراً و با شتاب  و به مقدار زياد وارد چشم نماييد . و مصدوم را سريعاً به اورژانس برسانيد.

پوست: به سرعت لباسهاي آلوده را خارج نمايد ،و موضع در معرض را با آب و صابون بشويد.

دستگاه تنفسي: مصدوم را به هواي آزاد منتقل نماييد ،و در صورت لزوم از تنفس مصنوعي استفاده  شود.

دستگاه گوارشي: هرگز به شخصي كه در حالت غش و تشنج مي باشد هيچ چيز نخورانيد. سعي كنيد 1 يا 2 ليوان آب به مصدوم هوشيار به خورانيد ،و هرگز شخص را وادار به استفراغ ننماييد .

دستوراتي براي پزشك: بايد ميكورگلوبين مدفوع كمتر از g/gμ 200 باشد

 

 

قسمت هفتم: محافظت هاي مخصوص

 

عينك ايمني: استفاده از عينكهاي ايمني ((Goggle يا ايمني در مقابل مواد شيميايي توصيه مي شود (آيين نامه 29CFR1910.133OSHA)

ماسك: در زماني كه لازم باشد و يا پوشانده كل صورت توصيه مي شود

ساير موارد: جهت جلوگيري از تماس پوستي پوشيدن دستكش ، چكمه ، پيش بند ، و دستكش بلند در زمان مواجهه با گرد و غبار كادميوم توصيه مي شود

تهويه: يك سيستم تهويه عمومي جهت پايين نگهداشتن از حد استاندارد توصيه مي شود  ( ³m g/μ   5/2)

+ نوشته شده در  پنجشنبه سوم بهمن 1387ساعت 22  توسط رحیمی نژاد  |  4 نظر

 

 

روغن هیدرولیک

 

بخش اول :   مشخصات ماده

نام : روغن هيدروليك

اسامی مترادف/فرمول شيميايي :     SHELL TELLUS OILT15

آدرس سازنده/تهيه کننده : ­­­­         ـــــ

بخش دوم :   خطرات و مقادير آن

غلظت تقريبي :               حد مجاز 8 ساعته :           حد مجاز تماس کوتاه مدت :

 

بخش سوم : مشخصات فيزيکی      

نقطه جوش :   ــــ                        نقطه ذوب :   ــــ       نقطه انجماد :C   ˚55      

حلاليت در آب :  ــــ             وزن مخصوص : ــــ       وزن مولکولی : ــــ

چگالی بخار :                     فشار بخار : ــــ           ميزان تبخير : ــــ

حالت فيزيکی :  مايع              بو و شکل ظاهری : ــــ     ‏     PH :  اسيدي

بخش چهارم :  اطلاعات آتش سوزی و انفجار

نقطه آتش گيری : C   ˚160                      حد پايين انفجار : ــــ درصد حجمی

دمای خود اشتعالی : ــــ                         حد بالای انفجار : ــــ درصد حجمی

مواد خاموش کننده :   ـــــ

خطرات انفجار يا آتش سوزی :   در صورت تحت فشارقرارگرفتن خطر انفجار وجود دارد .

روش ويژه اطفاء حريق :   ــــ                                        ساير اطلاعات :   ـــــ

بخش پنجم :    اطلاعات مربوط به واکنش ماده   

ثبات/پلی مريزاسيون :  ــــ

ناسازگاری شيميايي : ـــــ

توليد مواد خطرناک در اثر تجزيه : ـــــ

بخش ششم :   اطلاعات مربوط به خطرات بهداشتی

راههای ورود

تماس پوستی          

اثرات حاد :  سرخي و خارش پوست – ايجاد حساسيت پوستي .

اثرات مزمن : ـــــ

کمکهای اوليه

چشم ها : ـــــ      پوست :   شستشوي محل آلوده شده با آب و صابون .      استنشاق : ــــ       گوارش :  ـــــ

بخش هفتم :      روش جمع آوری ضايعات ناشی از نشتی و ريخت و پاش

نشتی :  محكم‏نمودن اتصالات .

جمع آوری ضايعات :  با استفاده از خاك اره .

بخش هشتم :      پيشگيری و حفاظت ويژه

وسايل حفاظت فردی

دستــکش          

ساير تجهيزات : ــــ

روش انبار کردن : ­­­­­­ در بشكه‏هاي 210 ليتري .                       کنترل مهندسی : ـــــ                 اطلاعات مخصوص حمل و نقل :  ــــ.

محصولات جدید شرکت پدیده کشاورزی

whitetree7neچسب محافظتی تنه درختان
پدیدهمحافظت از تنه درختان
در مقابل
1) سرمازدگی
2) آفتاب سوختگی
3)آفات و بیماریها
در بسته بندی 5 و 10 کیلویی نحوه استفاده:از 2 سانتی متر زیر خاک تا ارتفاع 60 سانتی متری تنه درخت

ادامه مطلب

Display Pagerank     google pagerank